МОРАЛЬДЫҚ ЗИЯНДЫ ӨТЕУ ИНСТИТУТЫН ҚОЛДАНУДЫҢ КЕЙБІР МӘСЕЛЕЛЕРІ ТУРАЛЫ

Мақалада авторлар моральдық зиянның орнын толтыру мәселелері бойынша Қазақстан Республикасының құқықтық актілерін қолдану мәселесін қозғады. Атап айтқанда, олар бүгінгі күнде бар нақты төрт себептерді көрсетті. Біріншіден, авторлардың пікірінше, моральдық зиянды өтеудің нақты сипаты мен мөлшерінің болмауы, ұқсас жағдайға қарамастан, бұл әділ шешім қабылдауға әкелмейді. Екінші маңызды аспект-өтемақыны өндіріп алу үшін сома мен негіздерді дәлелдеу мәселесі. Үшінші мәселе- өтемақының балама және қосымша түрінің болмауы. Төртінші мәселе-моральдық зиянды «өтемақы» және «өтеу» ұғымдарын дұрыс түсінбеу. Бұл жағдайлар қолданыстағы нормаларды қолдануға теріс әсер етеді, нәтижесінде адам әрқашан моральдық қанағаттануға және сот шешім қабылдаған кезде әділеттілік сезімін сезінуге қол жеткізе бермейді. Авторлар бұл мәселені зерттеп, проблемаларды анықтап, оларды шешудің жолдарын ұсынды.

1. Bogdan Florin Micua. Considerations on Moral Damages Caused by an Offense [Electronic resource] / Bogdan Florin Micua // Procedia – Social and Behavioral Sciences. – 2013. – Volume 92. – Pp. 540-543. – Access mode: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1877042813028462 (Access data: 01.01.2024).

2. В. Куликов. Ассоциация юристов России рассчитала базовые компенсации морального вреда. – 2020 // RG.RU [Электронный ресурс] – Режим доступа: https://rg.ru/2020/03/23/associaciia-iuristov-rossii-rasschitala-bazovye-kompensacii-moralnogo-vreda.html (дата обращения: 14.12.2023).

3. Тлегенов, Ф.А. Определение и исчисление размера морального вреда, причиненного в результате уголовных правонарушений: пособие для судей [Электронный ресурс] / Ф.А. Тлегенов. – Алматы, 2005. – 135 с. – Режим доступа: https://sud.gov.kz/sites/default/files/page_docs/opredelenie_i_ischislenie_razmera_moralnogo_vreda_prichinennogo_v_rezultate_ugolovnyh_pravonarusheniy._posobie_dlya_sudey.doc (дата обращения: 04.12.2023).

4. Meruert, A. Matters on Compensation of Moral Damage: Practical Aspects [Electronic resource] / A. Meruert, et al. // International Journal Of Environmental @ Science Eduacation. – 2016. – №11(17). – Pp. 9733-9740. – Access mode: http://www.ijese.net/makale/1202.html (Access data: 01.01.2024).