ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ЕСТУ ҚАБІЛЕТІ БҰЗЫЛҒАН БАЛАЛАРҒА МҮГЕДЕКТІКТІ БЕЛГІЛЕУДІҢ ӨЗЕКТІ МӘСЕЛЕЛЕРІ

Әлемнің барлық елдері секілді Қазақстан Республикасында да мүмкіндігі шектеулі балалардың саны жыл сайын артуда. Мүмкіндігі шектеулі балалардың үлкен бір санаты – есту қабілеті бұзылған балалар. 2019 жылғы мәліметтерге сәйкес Қазақстанда есту қабілеті бұзылған 200 000 адам болса, соның ішінде 700 балада туа біткен есту қабілетінің ақаулары болған. Ең өкініштісі – жыл сайын бұндай балалардың саны 5% артып отыратындығы. Дүниеге келген 1000 сәбидің біреуі саңырау болып туылса, 1 жасқа жеткенде олардың саны бірнешеге арта түседі.

Есту қабілеті бұзылған балалар қажетті тексеру құралдарының жоқтығынан мамандардан ерте көмек ала алмай, көп жағдайда мүмкіндігі шектеулі балалар қатарына қосылады. Кәмелетке толған кездегі мүгедектік тобына өту шарттарының өзгеруі олардың денсаулығын сақтау және қалпына келтіру құқықтарын шектеп қана қоймайды, сонымен қатар өмір бойы мүгедектікке ұшырауының негізгі себебі болып табылады.

Мақалада еліміздегі есту қабілеті бұзылған балаларға мүгедектік тағайындау кезінде назарға алынуы тиіс маңызды шарттар, мүгедектік белгілеу механизмін жетілдірмеген жағдайда одан туындайтын мәселелер мен салдарлар қарастырылып, оларды шешу жолдары ұсынылады.

1. Davis, A.C. Hearing loss: rising prevalence and impact [Electronic resource] / A.C. Davis, H.J. Hoffman // Bull World Health Organization. – 2019. – №97(10). – Pp. 646-646A. – Access mode: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6796666/#:~:text=The%20most%20recent%20WHO%20estimate,disabling%20hearing%20loss%20in%202018 (Access data: 15.07.2023).

2. Нейман, Л.В. Анатомия, физиология и патология органов слуха и речи: учеб. для студ. высш. пед. учеб. заведений [Электронный ресурс] / Л.В. Нейман, М.Р. Богомильский; под ред. В.И. Селиверстова. – М.: ВЛАДОС, 2001. – 224 с. – Режим доступа: https://coollib.com/b/318153-l-v-neyman-anatomiya-fiziologiya-i-patologiya-organov-sluha-i-rechi/read (дата обращения: 15.07.2023).

3. Stevens, G. Global and regional hearing impairment prevalence: an analysis of 42 studies in 29 countries [Electronic resource] / G. Stevens, et al. // European Journal of Public Health. – 2013. – №1(23). – Pp. 146-152. – Access mode: https://doi.org/10.1093/eurpub/ckr176 (Access data: 15.07.2023).

4. Жумабаев, Р.Б. Реабилитация детей в Казахстане после кохлеарной имплантации: дис. ... на соиск. ст. д-ра филос. (PhD) / Р.Б. Жумабаев. – Алматы, 2022. – 125 с.