КЕЛІСУ КОМИССИЯСЫНЫҢ ЕҢБЕК ДАУЛАРЫН ШЕШУДЕГІ РӨЛІ

Мақалада келісу комиссиясының Қазақстандағы жеке еңбек дауларын сотқа дейін реттеу құралы ретіндегі қызметіне, оны құқықтық реттелу негіздеріне шолу жасалынған. Авторлармен комиссия қызметіне қатысты еңбек заңнамасына енгізілген соңғы жаңалықтарға талдау жүргізілген.

Зерттеудің өзектілігі 2016 жылдың басынан бастап жеке еңбек дауларын қарау тәжірибесіндегі түбегейлі өзгерістерге қарамастан, олардың басым көпшілігі әлі де сот арқылы шешіліп жатқандығы және бұл жағдай өз кезегінде қоғамдағы әлеуметтік қайшылықтардың туындауы және шиеленісу қаупін арттыратындығына байланысты.

Зерттеудің мақсаты келісу комиссиясының еңбек дауларын шешу құралы ретіндегі тиімділігін зерттеу болып табылады, бұл сайып келгенде қызметкер мен жұмыс берушінің еңбек құқықтарын қорғауды қамтамасыз ету шеңберінде еңбек заңнамасын жетілдіру жолдарын анықтауға мүмкіндік береді.

Зерттеу авторлары еңбек қатынастарына қатысушылар жеке еңбек дауларын сотқа дейін реттеу мүмкіндігін сирек пайдаланудың себептерін анықтауға тырысқан, соның негізінде еңбек дауларын шешуде келісу комиссиясының маңыздылығын арттыруға бағытталған теориялық және практикалық сипаттағы ұсыныстар жасалады. Мақалада жұмыс беруші тарапынан келісу комиссиясын құру және оның жұмыс істеуі мәселесіне жауапкершілікпен қарау қажеттілігі туралы қорытынды жасалады.

1. Khamzina, Zh. Labor Disputes in Kazakhstan: Results of Legal Regulation and Future Prospects / Zh. Khamzina, et al. // Journal of Legal, Ethical and Regulatory Issues. – 2020. – №1(23). – Pp. 3-14.

2. Foley, K. Professional conciliation in collective labour disputes: a practical guide / K. Foley, M. Cronin. – Budapest: ILO, 2015. – 14 p.

3. Филющенко, Л.И. Трудовое право: учеб. пособие / Л.И. Филющенко. – Екатеринбург: Изд-во Урал. ун-та, 2019. – 162 с.

4. Walker, B. Representatives and Employment Rights Disputes: What Works and What Doesn’t? / B. Walker, R.T. Hamilton // Journal of Industrial Relations. – 2012. – №54(5). – Pp. 596- 611.

5. Ebisui, M. Resolving individual labour disputes: a comparative overview / M. Ebisui, S. Cooney, C. Fenwick. – Geneva: International Labour Office, 2016. – 23 p.

6. Шайзадаев, Б.А. Келісу комиссиясы еңбек дауларын шешудің соттан тыс тәсілі ретінде / Б.А. Шайзадаев, С.И. Копжасарова // Қазақстан Республикасының Заңнама және құқықтық ақпарат институтының Жаршысы. – 2021. – №2(65). – 201-208 бб.

7. Хасенов, М. Анализ судебной практики по трудовым спорам: тенденции, проблемы и решения / М. Хасенов // «ZAŃGER» Вестник права Республики Казахстан. – 2023. – №4(261). – С. 76-84.

8. Buribayev, Ye. Resolving individual labor disputes in Kazakhstan in the era of human rights / Ye. Buribayev, Zh. Khamzina // Bulletin of the Kazakh national university named after Al-Farabi: Legal Series. – 2021. – №3(99). – Pp. 28-36.

9. Khamzina, Z.A. Unloading the Judicial System in Kazakhstan? Alternative Ways of Resolving Individual Labour Disputes. Comparative Law Review / Z.A. Khamzina, et al. // Comparative Law Review. – 2021. – Vol. 27. – Pp. 275-296.

10. Zharkenova, S.B. Some topical issues of improving the Labor legislation of the Republic of Kazakhstan / S.B. Zharkenova // Bulletin of the L.N.Gumilyov Eurasian National University: Law Series. – 2019. – №1(126). – Pp. 115-122.

11. Galiakbarova, G.G. Mediation of labour disputes in Kazakhstan in comparative context / G.G. Galiakbarova, SH.A. Saimova // Russian Law Journal. – 2016. – №2(4). – Pp. 96-111.