Әрбір мемлекеттің экономикалық және әлеуметтік дамуында энергетика шешуші рөл атқаратын қазіргі әлемде энергетикалық қатынастарды зерттеу мен түсінудің маңызы ерекше. Энергия ресурстары негізгі экспорттық тауарлардың бірі болып табылатын Қазақстан Республикасында бұл қатынастар ерекше мәнге және күрделілікке ие. Олар көп деңгейлі және көп аспектілі сипатымен сипатталатын қарым-қатынастардың ерекше категориясын білдіреді.

НазарларыңызғаұсыныпотырғанмақаладаҚазақстанРеспубликасыныңэнергетикалыққатынастарының құқықтық табиғатын жан-жақты және кешенді зерттеуге ұмтыламыз, әсіресе цифрландыру дәуірінің біз үшін ашатын салдары мен мүмкіндіктеріне баса назар аударамыз, Қазақстан Республикасының энергетикалық құқығының теориялық аспектілерін оның құқықтық реттеудің маңыздылығы мен қажеттілігін тереңірек түсіну және жүзеге асыру үшін бөліп көрсетуді көздеп отырмыз.

Алға қойған мақсаттарымызға жету үшін осы салада белсенді жұмыс істеп жатқан отандық және шетелдік жетекші ғалымдардың пікірлері мен көзқарастарына жан-жақты талдау жасап, шолу жасауды жоспарлап отырмыз. Бұл энергетикалық құқықты зерттеуге тереңірек үңіліп қана қоймай, Қазақстан Республикасында оны дамытудың перспективалық бағыттарын анықтауға мүмкіндік береді.

Ғылыми мақаланың мақсаты мемлекеттік қызмет әдебін бұзу мен парақорлықты болдырмаудың превентивті құралы ретінде мүдделер қақтығысының алдын алу мен реттеудің қазіргі жағдайын талдау. Мемлекеттік қызметке орналасу мен оны атқарудың дамуын зерттеуде диалектика әдістері пайдаланылса, заңнамалық нормаларды талдауда формальды-логикалық, шетелдік заңнамалармен салыстыруда салыстырмалы-құқықтық әдістер, сондай-ақ тәжірибені зерттеуде бақылау әдісі қолданылған. Зерттеу нәтижесінде қазақстандық заңнамада мемлекеттік қызметтегі мүдделер қақтығысының алдын алудың тек бастапқы нормалары бар екендігі және мемлекеттік сектордағы мүдделер қақтығысының толық механизмі қалыптаспағаны анықталды. Қорытындысында шетелдік тәжірибелерді талдау негізінде мемлекеттік қызметтегі мүдделер қақтығысын реттеудің тиімділігі дәлелденіп, «Мүдделер қақтығысы туралы» заң қабылдау ұсынылды. Мақаланың жаңалығы жүйелі тәсілмен мемлекеттік қызметтегі мүдделер қақтығысының алдын алудың заңнамасына және құқық қолдану тәжірибесіне сыни талдау жасалды.

Мақала автожол саласының проблемалық мәселелеріне және ұйымдық-құқықтық негіздерін жетілдіруге арналған. Көлік жолдарының қанағаттанарлықсыз жай-күйінің негізгі себептері ретінде автор автожолдарды жобалау мен салудың ескірген стандарттары мен әдістемелерін пайдалануды, сондай-ақ осы салаға инновациялық материалдардың жеткіліксіз енгізілуін атап көрсетті. Атап айтқанда, екі негізгі әлемдік тренд қарастырылды: біріншісі – асфальтбетон жабындарының беріктігін арттыруға арналған жол құрылысында арнайы материалдарды (геосинтетика және т.б.) қолдану; екіншісі – үлкен жүктемелерге ең төзімді цемент-бетон жолдарын кеңейту. Қазақстан беріктігі жоғары және қызметі ұзаққа созылатын автожол құрылымдарын жасаудың аталған халықаралық тәжірибесінен айтарлықтай артта қалып отыр. Шетелдік тәжірибе мен жол-құрылыс жұмыстары сарапшыларының пікірін талдау негізінде мақалада автожол инфрақұрылымын сапалы қайта құру бойынша ұсыныстар тұжырымдалған.

Мақалада автор жоғары лауазымды тұлғаларды жіктеудің әртүрлі тәсілдерін қарастырды. Әдебиеттерде авторлардың көпшілігі жоғары лауазымды тұлғаларды басқару формасына қарай жіктеуді ұсынады. Алайда, іс жүзінде жоғары лауазымды тұлғалардың әртүрлі типтік емес формалары болуы мүмкін. Автор жоғары лауазымды тұлғалардың типологиясының негіздердін (аумақтық деңгей, сан, мәртебе беру тәртібі және басқару нысаны) бөліп көрсетуді ұсынады, олардың әрқайсысы үшін тиісті мысалдармен жоғары лауазымды тұлғалардың жіктелуі ұсынылады. Зерттеу пәні Қазақстан Республикасының және шет елдердің құқықтық актілері, оларда тұжырымдалған құқықтық нормалар мен оларды іске асыру практикасы, бағдарламалық құжаттар, жоғары лауазымды тұлғаларды жіктеу туралы ғылыми идеялар болып табылады. Жұмыстың мақсаты жоғары лауазымды тұлғалардың типологиясының проблемаларын анықтау және оларды шешу бойынша ұсыныстар әзірлеу болып табылады.

Мақалада алкогольдік, есірткі немесе психотроптық мас күйінде көлік құралдарын басқарғаны үшін жазаны реттейтін құқықтық нормалардағы кемшіліктер мен қайшылықтар зерттеледі. Автор заңнаманы тиімді қолдануды қиындататын негізгі олқылықтарды анықтай отырып, қолданыстағы нормативтік құқықтық актілер мен заңға тәуелді актілерге егжей-тегжейлі талдау жүргізеді. Мақалада автордың мас күйінде жүргізушілер тудырған оқиғалар бойынша жүргізген сауалнамасын талдау кіреді, бұл шараларды қатаңдату және нормативтік-құқықтық базаны жақсарту қажеттілігін көрсетеді. Осы саладағы халықаралық тәжірибе, атап айтқанда, басқа елдерде мас күйінде көлік жүргізумен күресудің табысты тәжірибелері қарастырылады және оларды Қазақстанда енгізу мүмкіндігі бағаланады. Мақаланың соңында автор жол қозғалысы қауіпсіздігін арттыруға және жүргізушілердің мас болуымен байланысты апаттар санын азайтуға бағытталған заңнаманы жетілдіру бойынша нақты ұсыныстар ұсынады. Жұмыстың қорытындылары құқықтық өзгерістерді, сондай-ақ қоғамдық сана мен жүргізушілердің жауапкершілігін арттыру жөніндегі шараларды қамтитын мәселені шешуге кешенді көзқарастың қажеттілігін көрсетеді.

Ғылыми мақалада 2021 жылдың 20 желтоқсанындағы «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне азаматтық процестік заңнаманы жетілдіру және дауларды соттан тыс және сотқа дейінгі реттеу институттарын дамыту мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасының № 84-VII Заңымен Азаматтық процестік кодекстің 32-бабына енгізілген өзгеріске талдау жасалынған. Жаңашылдыққа сәйкес эксаумақтық қағида негізінде республиканың барлық соттары арасында азаматтық істерді бөлу мүмкіндігі көзделген. Эксаумақтық соттылық бойынша іс осы санаттағы істерді қарайтын басқа облыстың тиісті сотына жолданылуы мүмкін.

Зерттеу тақырыбының өзектілігін авторлар осы институттың іс жүзінде жұмыс істеуінен көреді. Тәжірибе көрсеткендей эксаумақтық соттылық елімізде өте сирек жағдайда қолданылады және заңшығарушымен жаңашылдықты енгізілуде қойылған мақсатқа қол жеткізілмеген. Авторлардың пікірінше аталған инстиуттың толыққанды жұмыс істеуіне кедергілер жеткілікті.

Мақалада қойылып отырған мақсатқа сай авторлар азаматтық процестегі эксаумақтық соттылықтың құқықтық негізін зерттеген, институттың тәжірибеде қолданылуына баға береді, толыққанды жұмыс істеуі жолындағы кедергілерді талқылайды. Эксаумақтық соттылық институтын қазіргі бар қолданыстағы құқықтық реттеу түрінде белсенді қолдану мүмкін еместігін атай келе, авторлар заңнаманы жетілдіру шараларының өз нұсқасын ұсынады.

Бұл мақалада автор Германия Федеративтік Республикасының теміржол көлігіндегі қылмысқа қарсы тәжірибені қарастырады. Қаралып отырған елдің құқық қолдану практикалық тәжірибесін зерделеу қылмыстың алдын алудың сапалы пысықталған шаралары қылмыстық құқық бұзушылықтар, оның ішінде теміржол көлігі объектілерінде ұрлық жасауға ықпал ететін себептер мен жағдайларды қысқартатынын немесе одан да көп жоятынын көрсетеді. Германияның Федералдық полициясының тарихи дамуы мен қызметін зерттеуді талдау авторға республикамыздың ішкі істер органдарының құқық қолдану қызметіне қаралып отырған құқық қорғау органы қолданатын қылмыстың алдын алудың озық әдістерін енгізуді ұсынуға мүмкіндік береді. Сонымен бірге біздің елде бар менталитет, әдет-ғұрыптар, дәстүрлер мен қоғамдық қатынастар шетелдіктерден біршама ерекшеленетінін есте ұстаған жөн. Сондықтан, біз шетелдік алдын алу шараларын тәжірибеге енгізбес бұрын терең зерделеуіміз керек.

Мақала Қазақстан Республикасында тұрмыстық зорлық-зомбылық кезінде туындайтын қорқытудың кейбір проблемаларын талдау мақсатында орындалды. Мақалада жәбірленушілер кездесетін қорқытудың әртүрлі формалары, соның ішінде психологиялық зорлық-зомбылық талданды. Негізгі назар құрбандарды қорғаудың құқықтық және әлеуметтік тетіктеріне аударылады, сондай-ақ қолданыстағы заңнамалық және нормативтік актілердің тиімділігі зерттелді. Авторлар тұрмыстық зорлық-зомбылыққа қарсы күрес саласындағы заңнаманың ағымдағы жай-күйіне талдау жүргізіп қана қоймай, Қазақстан Республикасының қылмыстық-құқықтық заңнамасында жәбірленушілердің құқықтарын қорғауды күшейту бойынша ұсынымдар ұсынады. Зерттеу қылмыстық-құқықтық аспектілерге және статистикалық деректерді талдауға негізделген, бұл Қазақстан Республикасындағы проблеманың ауқымы мен ерекшеліктерін тереңірек түсінуге мүмкіндік береді.

Мақалада Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің Ерекше бөлігінің баптарының санкцияларының құрылымына ерекше назар аударылып, жаза институты, оның мақсаты мен жаза тағайындау тәртібі талданды. Қоғамдық қауіптілік дәрежесі мен сипаты бірдей қылмыстар үшін қоғамнан оқшауланумен байланысты емес жазалардың мерзімдері мен мөлшерінің сәйкессіздік мәселесі қарастырылды.

Автор Республиканың қолданыстағы заңнамасы бойынша жазаны ауыстыру институтының артықшылықтары мен кемшіліктерін атап өтті. Адам жазаны өтеуден қасақана жалтарған және неғұрлым жеңіл түрге ауыстырылған жағдайда жазаны ауыстырудың заңнамалық алгоритміне бөлек назар аударылды. Жүргізілген талдауды ескере отырып, автор сотталған адамға қолданылатын қылмыстық-құқықтық ықпал ету түрін өзгертудің жекелеген ережелерін заңнамалық реттеудің күрделі мәселелерін анықтайды. Сондай-ақ мақалада жазаны ауыстыру кезінде түзету жұмыстарын қолдану мүмкіндігі, сонымен қатар енгізілген ұсыныстың Жәбірленушілерге өтемақы қорын одан әрі қалыптастыруға әсері қарастырылған және негізделген.

Бас бостандығынан айыруға байланысты емес жаза түрлерін жетілдіру бөлігінде қылмыстық заңнаманы реформалау қылмыстық саясатты іске асырудың негізгі қағидаттарының бірі болып табылады. Қылмыстық құқық бұзушылықтар жасауға кiнәлi адамдарға қолданылатын қылмыстық-құқықтық ықпал ету шараларының тиiмдiлiгiн қамтамасыз ету олардың жаңа қылмыстық iс-әрекеттер жасауының алдын алудың қажеттi шарты болып табылады. Қылмыс немесе қылмыстық теріс қылық жасаған адамдарға қатысты қолданылатын негізгі жазалардың бірі ретінде еселенген мөлшердегі айыппұл институтын құқықтық реттеу мәселелері осы мақаланы дайындау шеңберінде зерттеу нысаны болды. Зерттеу барысында еселенген мөлшердегі айыппұл түріндегі жазаның ерекшеліктерін анықтау мәселелері бойынша отандық заңнама нормаларына талдау жүргізілді, кейбір шет елдердің қылмыстық жазаның қарастырылып отырған түрін заңнамалық бекіту бөлігіндегі тәжірибесі зерделенді. Қазақстан Республикасының заңнамасы бойынша еселенген мөлшердегі айыппұл түріндегі жазаны қылмыстық-құқықтық регламенттеудің ерекшеліктері қаралды, талдау қорытындылары бойынша қаралып отырған заңнаманы жетілдіруге бағытталған қорытындылар мен ұсыныстар тұжырымдалды.

Қоғамнан оқшауланумен байланысты емес жазаларды қолдану аясын кеңейту тенденциялары қылмыстық және қылмыстық-атқару заңнамасының одан әрі дамуына және оларды жетілдіру мәселелеріне айтарлықтай әсер етеді. Мақалада қылмыс жасағаны үшін қолданылатын негізгі жазалардың бірі ретінде бас бостандығын шектеуді құқықтық реттеуге және сотталғанды қоғамнан оқшаулауға байланысты емес жаза түріне талдау жасалды. Зерттеу барысында бас бостандығын шектеу түріндегі жазаны құқықтық реттеу бөлігіндегі қылмыстық және қылмыстық-атқару заңнамасының қазіргі жағдайы қарастырылды, қарастырылып отырған жазаның ерекшеліктері мен белгілері анықталды, кейбір шет елдердің осы жазаны реттеу бөлігіндегі тәжірибесі зерделенді. Талдау қорытындысы бойынша Қазақстан Республикасының бас бостандығын шектеу түріндегі жаза туралы қылмыстық және қылмыстық-атқару заңнамасының нормаларын жетілдіруге бағытталған тұжырымдар мен ұсыныстар тұжырымдалған.

Әйелдерді бас бостандығынан айыру түріндегі жазаға соттау мәселесі, сондай-ақ әйелдердің оқшаулану жағдайында болуы заң шығарушы үшін де, құқық қорғаушылар үшін де «ыңғайсыз» мәселелердің бірі болып табылады. Бір жағынан, әйел жынысына жату фактісі көбінесе адамгершілік әсер ету әдістерін қолданудың себебі ретінде қабылданады. Екінші жағынан, тек жыныстық қатынасқа негізделген жұмсақтық әлеуметтік әділеттілік принципін бұзуға әкелуі мүмкін. Сонымен қатар әйелдердің жалпы қылмыстық, оның ішінде зорлық-зомбылық қылмыстарын жасауының криминологиялық көрінісі жыл сайын нашарлайды. Қазақстандық құқықтық жүйе шеңберінде қолжетімді қосымша құралдарды пайдалану кезінде әйелдерге қатысты бас бостандығынан айыруды қолдану және орындау мәселелерінде дәйекті әдіснаманы әзірлеу қажет.

Авторлармен ұсынылған мақалада, біздің еліміздегі балалар мен жастардың қылмыс жасауының негізгі себептері қарастырылады. Қолайсыз өмірлік жағдайларды, сондай-ақ балалар мен жасөспірімдердің өмір сүру жағдайларын, біздің қоғамда орын алатын жағымсыз факторларды талдау, болашақ ересек қылмыскерлердің қалыптасуына негіз болады деген қорытындыға келуге мүмкіндік береді. Кәмелетке толмағандар арасындағы қылмыстың деңгейі, ел халқының әлеуметтік және моральдық-адамгершілік жағдайының басты көрсеткіші болып табылады. Қазақстандағы жалпы қылмысқа қарсы күрес, жасөспірімдер қылмысының көрсеткішін төмендетуге бағытталған, уақтылы профилактикалық жұмыстарды жүзеге асырған жағдайда ғана тиімді болуы мүмкін. Қазіргі әлемде, кәмелетке толмағандардың қылмыс жасау түрлері мен тәсілдері және олардың күрделілігіне қарай, айтарлықтай өзгерістерге ұшырады. Жасөспірімдер қылмысы ерекше қатыгездікпен, өзімшілдікпен және ұйымшылдықпен ерекшеленеді, сондықтан олар біздің азаматтар үшін аса қауіпті. Мақалада, Қазақстандағы балалар мен жастардың арасындағы қылмыстың қазіргі жағдайы қарастырылады және талданады. Ұсынылған ресми статистика негізінде, ағымдағы жылдың қаңтар айы, өткен ұқсас кезеңдермен салыстырғанда, Қазақстан бойынша балалар мен жастардың жасаған қылмыстарының динамикасы зерттеледі.

Мақалада зайырлы мемлекетте деструктивті діни ағымдармен күрес мәселелері қарастырылады. Қазіргі заманда мемлекеттің діни ахуалы мен конфессияралық қатынасына ықпал ету саясаттың негізгі әсер ету құралына айналып отыр. Әлем мемлекеттері арасындағы қатынастар шегінде елдердің қоғамдық-саяси өміріндегі діннің орны мен рөлін зерделеу бүгінгі дінтанулық зерттеулер үшін маңызды болып табылады. Сонымен бірге, жаһандану үрдісінде дін мемлекеттіліктің, қауіпсіздіктің және рухани дербестіктің, дипломатиялық қатынастардың маңызды құралы екені белгілі. Аталған мәселені зерттеу аясында авторлар қоғамдық қатынастарды реттеудегі әдет-ғұрыпқа негізделген билер соты институтына және шетел тәжірибелеріне талдау жүргізеді. Авторлар дінтанушылардың, заңгерлердің еңбектерін зерделей отырып, деструктивті діни ағымдармен күресудің тиімді тетіктерін құру үшін, билер соты институтын қайта жаңғыртудың елеулі қырларын көрсетеді.

Автор ұсынған мақалада экстремизм үшін жазасын өтеп жатқан адамдардың пенитенциарлық кезеңде сыртқы әлеммен байланысын сақтау және қолдау мәселелері қарастырылған. Осы уақытқа дейін Қазақстандағы экстремизм және терроризм үшін сотталғандарды дерадикализациялау тәжірибесінде пенитенциарлық кезеңдегі сотталғандардың осы санаты мен туыстары арасындағы байланыстың мазмұндық компонентін бағалау қажеттілігіне құқық қолдану екпіні болмаған. Сотталғандардың бұл санаты реттеудің нормативтік және ұйымдастырушылық компонентін біршама саралауды талап ететіндіктен, автор әрбір экстремист сотталушының жеке ерекшеліктерін ескере отырып, оның ішінде дәстүрлі нанымсенімге негізделген діни әлеуметтену факторын ескере отырып, түзету ықпалын саралап қалыптастыруға және жүйелеуге ерекше назар аударылған.

Халықаралық контексте стандарттарды анықтайтын теориялық көздер мен ұсыныстарды талдауға сүйене отырып, автор экстремизм үшін сотталғандарға қатысты радикалдану қаупін бейтараптандыруға ықпал ететін құқық қолдану нормаларын жетілдіру туралы ұсыныс жасады.

Мақала шеңберінде жалған шот-фактураларды жазу және пайдалану бойынша (ҚК 216-бабы) қылмыстық құқық бұзушылықты қылмыссыздандыруға байланысты проблемалық мәселелер қаралады. Бұл норманың предикаттық, қылмыссыздандырылған қылмыстан (215 – бап-жалған кәсіпкерлік) тәуелсіздігі негіздемесіне ерекше назар аударылады.

Авторлар жалған шот-фактураларды жазу көлеңкелі экономиканың өсуінің негізгі себептерінің бірі болып табылатынына және тұтастай алғанда кәсіпкерліктің дамуына кедергі келтіретін адал бизнес құқықтарына әсер ететініне назар аударады.

«Жалған кәсіпкерлікке» көмекші ретінде осы норманы бастапқы кезде енгізу қазіргі уақытта шындыққа сәйкес келмейді, өйткені ол дербес құрам және салық төлеуден жалтару және ақшаны заңдастыру түрінде құқық бұзушылық жасау үшін қажетті шарт болып табылады.

Жазаларды орындау жүйесінің тиімділігіне сот-медициналық техниканы қолдану айтарлықтай әсер етеді. Техникалық-криминалистикалық құралдардың нақты сериясы техникалық-криминалистикалық қамтамасыз ету жүйесі шеңберінде айқындалады. Ең төменгі қауіпсіздік мекемелерінің сотталғандарды ұстауын техникалық-криминалистикалық қамтамасыз ету генезисі қоғамдағы, экономикадағы және Технологиялардағы өзгерістерді көрсетеді. Қазіргі уақытта құқық тәртібін қамтамасыз етуге және қылмыстардың алдын алуға бағытталған Қазақстан Республикасының Қылмыстық-атқару жүйесі мекемелерінде жасанды интеллектті пайдалана отырып, үздіксіз бейнебақылауды енгізу бойынша жұмыс аяқталды. Негізгі проблема сотталғандардың ең төменгі қауіпсіздік мекемесінде жазасын өтеуден жалтаруы болып табылатынын ескере отырып, техникалық-криминалистикалық қамтамасыз етуді дамыту перспективасы ретінде биометриялық сәйкестендіру саласында жақсару байқалады. Атап айтқанда, бірден бірнеше биометриялық технологияларды біріктіретін бірыңғай ақпараттық жүйені құру, сондай-ақ қылмыстық-атқару жүйесінің уәкілетті қызметкерлерін мобильді құрылғылармен жарақтандыру және геномдық және дактилоскопиялық биометриялық жүйелерден қажетті ақпаратты жедел алуға мүмкіндік беретін бағдарламаны әзірлеу қажеттілігі туралы қорытынды жасалды.

Бұл мақалада әлеуметтік желілердегі есірткі саудасына қарсы іс-қимылдың проблемалық мәселелері көрсетілген. Әлеуметтік желілер есірткіні заңсыз өткізудің негізгі көздерінің бірі болып табылады. Зерттеу аясында Қазақстанда және шетелде электрондық ақпараттық ресурстарды пайдалана отырып, есірткінің таралуына статистикалық талдау жүргізілді. Сонымен қатар IT-технологиялардың дамуымен есірткі қылмыстарының өсу динамикасына талдау жүргізілді. Есірткі заттарын тарату үшін қолданылатын шет елдер мен Қазақстанның негізгі интернет-платформалары берілген. Авторлар әлеуметтік желілерде заңсыз есірткі саудасына қарсы іс-қимылдың тетіктері мен мүмкіндіктерін, сондай-ақ оларды Қазақстан Республикасының Құқық қорғау органдарының есірткі құралдарының, психотроптық заттардың немесе олардың аналогтарының айналымына байланысты қылмыстардың алдын алу және жолын кесу барысында практикалық қолдануын жан-жақты қарастырды. Авторлар әлеуметтік желілердегі есірткі бизнесімен тиімді күресу үшін бот құруды ұсынды.

Мақалада он сегіз жасқа толмаған адамдарға қатысты қылмыстық жауапкершілік пен қылмыстық құқық бұзушылық жасағаны үшін жаза мәселелері қарастырылады. Көптеген елдердің халықаралық құқығындағы және Ұлттық заңнамасындағы кәмелетке толмаған адамдар ерекше санат деп танылады, бұл салалық нормативтік құқықтық актілерде байқалады, Қазақстан Республикасының қылмыстық заңнамасы да ерекшелік болып табылмайды. Қылмыстық заң қылмыстық сот төрелігі орбитасына тартылған кәмелетке толмағандарға қатысты ерекше тәсілдерді бекітеді, он сегіз жасқа толмаған адам қылмыстық құқық бұзушылықтан зардап шеккен деп танылған жағдайлар қылмыстық құқықтың жекелеген мәселесі болып табылады. Қылмыстық қол сұғушылықтар жасалатын кәмелетке толмағандар туралы мәселелерді құқықтық реттеу заңнамалық және теориялық қайта қарауды талап етеді. Мақалада жүргізілген талдау осы мәселені қылмыстық-құқықтық реттеудің кемшіліктерін анықтауға және қарастырылып отырған саладағы проблемаларды шешудің негізделген жолдарын ұсынуға мүмкіндік берді.

Мақалада қатарлас қаржылық тергеп-тексеру жүргізу кезінде мәселелерді шешу мақсатында ашық көздерден, Интернет желісінен жедел маңызды ақпаратты жинау, талдау және пайдалану мәселелері қарастырылды. Жедел қызығушылық тудыратын ақпаратты іздеудің озық тәжірибелері қамтылды. Авторлар отандық құқық қорғау органдарының қызметіндегі ұйымдастырушылық сипаттағы бірқатар проблемаларды белгіледі, оларды жоюды тергеу-жедел қызметті ақпараттық-талдамалық қамтамасыз етуді жетілдіру бағытында, сондай-ақ қызметкерлерді ашық көздерден алынған ақпаратты талдаудың әртүрлі әдістері мен тәсілдеріне үйрету арқылы қарастыру ұсынылады. Ашық көздер бойынша барлау технологияларын кеңінен енгізу мен пайдаланудың орасан зор әлеуетін ескере отырып, авторлар заңдастырылған мүлік пен кірістерді іздеу және белгілеу, ғылыми зерттеулер жүргізу, осы бағыттағы мамандарды даярлау кезінде оларға басымдық беру қажеттілігін негіздейді.

Мақалада Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісі депутаттарының бастамасы бойынша парламентаризм институты әзірлеген «Жеке детективтік қызмет туралы» Қазақстан Республикасы Заңының жобасында ұсынылатын жеке детективтік қызметті құқықтық реттеу мәселелері қаралады. Модельдік заңда және Ресей, Қырғызстан, Молдова және Латвия шет елдерінің заңнамасында көзделген жеке детективтер үшін заңнамалық шектеулер талданды. Атап айтқанда, жас ерекшелігі, жоғары заң білімінің болуы, жұмыс өтілі және қызметтің осы саласы үшін қажетті басқа да сипаттамалар сияқты біліктілік талаптары қаралды.

Сонымен қатар күзет және коллекторлық қызмет сияқты салалардағы қалыптасқан ахуал, сондай-ақ жеке сот орындаушылары институтының проблемалары талданды.

Жеке детективтік қызметке ұқсас салаларда туындайтын проблемалық мәселелерді талдау негізінде кадрларды іріктеумен қалыптасқан жағдайды ескере отырып, білікті детективтерді іріктеу және жасақтау жөнінде ұсыныстар енгізілді.

Жұмыс виртуалдандыру жүйелерін жаппай тәртіпсіздіктерді тергеу контекстінде пайдалану перспективаларын зерттейді. Автор виртуалды жүйелердің қоғамдық наразылықтың жаппай көріністерімен байланысты оқиғаларды қайта құру және талдау мүмкіндіктерін қарастырады. Жұмыста шет елдердің құқық қолдану тәжірибесінен нақты мысалдар келтірілген. Мұндай оқиғалардың себептері мен салдарын тиімді талдауды қамтамасыз ете алатын тәртіпсіздік динамикасын модельдеу үшін виртуалды ортаны пайдалануға ерекше назар аударылады. Сондай-ақ дағдарыс жағдайында тәртіп күштерін оқыту және үйлестіруді жақсарту үшін виртуалды платформалардың болашағы қарастырылады. Зерттеу нәтижелері қазіргі заманғы тергеу, алдын алу және тәртіпсіздіктерді басқару стратегияларында виртуализация жүйелерін пайдалану әлеуетін көрсетеді. Қарастырылып отырған мәселелер бойынша шешімдер ұсынылады.

Мақалада кейбір мемлекеттердің жасанды интеллект тұжырымдамасы туралы көзқарастары талданады, нәтижесінде құқықтық актілерде, тұжырымдамалық және доктриналық құжаттарда осы тұжырымдаманы анықтауға жалпыға бірдей танылған тәсілдердің жоқтығы туралы тұжырымдар жасалады. Бұл факт бізге жасанды интеллект саласындағы құқықтық реттеу ұлттық деңгейде өз көзқарастары мен тәжірибелеріне сүйене отырып жүзеге асырылатынын айтады.

Жүйелер мен технологиялардың жіктелуі оларды, оның ішінде прокуратура органдарының қызметінде пайдалану қатерлері мен тәуекелдерін анықтау тұрғысынан үлкен қызығушылық тудырады. Алайда, көптеген ресми құжаттарда мұндай жіктеу жоқ. Талданған жіктеулердің ішінде жасанды интеллект туралы Еуропалық заң жобасында көрсетілген тәсіл үлкен қызығушылық тудырады. Заңның осы жобасында баяндалған көзқарастар прокуратура қызметінде жасанды интеллект технологиялары мен жүйелерін пайдалану кезінде адамның негізгі құқықтарына төнетін қатерлер мен тәуекелдерді анықтау және бағалау үшін негіз ретінде пайдаланылуы мүмкін.

Экологиялық мәселелер күн тәртібінде тұрған Қазақстан Республикасында экология саласына жасанды интеллектті енгізу мүмкіндігі қоршаған ортаның жағдайын жақсарту жолындағы маңызды қадам ретінде қарастырылуда. Дегенмен, бұл технологиялар ұсынатын көптеген артықшылықтарға қарамастан, оларды пайдалану заңнамалық және реттелуі тұрғысынан өзекті болып табылады.

Зерттеу қоғамның үйлесімді дамуын және планетамыздың табиғи ресурстарын сақтауды қамтамасыз етудің маңызды қадамы болып табылатын осы саладағы құқықтық реттеудің ең тиімді әдістерін табуға бағытталған. Бұл мақалада қоршаған ортаны қорғау саласында жасанды интеллектті пайдалануға қатысты заңнамалық талдау жасалынған. Авторлар нақты мақалада осы саланың заңнамалық реттелуін зерттеп, қоршаған ортаны қорғау саласындағы жасанды интеллектті қолданудың заңнамалық принциптеріне тоқталып, экологиялық салаға жасанды интеллектті енгізу кезінде туындайтын негізгі мәселелерді жан-жақты қарастырып, оларды шешудің мүмкін жолдарын ұсынады, бұл өз кезегінде экологиялық мәселелерді тиімдірек шешуге мүмкіндік береді.

Бұл мақалада кейбір шет елдерде өнеркәсіптік және қатты тұрмыстық қалдықтармен жұмыс істеу мәселесін шешу мәселелері қарастырылған.

Мұнда шет елдердегі қалдықтарды мемлекеттік басқару органдарына қысқаша сипаттама берілген, сондай-ақ қалдықтармен жұмыс істеу саясатының мақсаттары мен негізгі бағыттары көрсетілген.

Ұлыбритания, Германия, Корея Республикасы, АҚШ сияқты мемлекеттердің заңнамасын, сондай-ақ қалдықтармен жұмыс істеу туралы нормаларды қолдану практикасын талдау негізінде қалдықтарды қайта өңдеу мен кәдеге жаратудың неғұрлым қызықты тәсілдері мен технологиялары анықталды.

Нәтижесінде Қазақстанда өнеркәсіптік және қатты тұрмыстық қалдықтарды көму мен қайта өңдеумен қолайсыз жағдайды жақсарту мақсатында осындай инновацияларды сынақтан өткізу, сондай-ақ қазіргі заманғы қазақстандық құқық нормаларын түзету жөніндегі ұсыныстар ұсынылады.

Қазақстан Республикасы қоршаған орта мен халықтың денсаулығына елеулі зардаптарға әкелетін электрондық қалдықтарды басқарудың күрделі проблемасымен бетпе-бет келіп отыр. Бұл мәселені тиімді шешуде және халықаралық стандарттарға сәйкес электрондық қалдықтарды қауіпсіз және тұрақты басқаруды қамтамасыз ету үшін құқықтық реттеу маңызды болып табылады. Нақты мақалада Қазақстан Республикасындағы электрондық қалдықтарды басқару саласындағы заңнамалық базаға талдау жасалынған. Онда заңнаманы жетілдіруді қажет ететін бағыттар айқындалып, құқыққолдану шараларын барынша қатаңдатуға және құқықтық реттеу тетіктерін жетілдіруге шақырады.

Мақаланың мақсаты – жаһандық тұрақты даму мақсаттарына сәйкес келетін Қазақстан Республикасын-дағы электрондық қалдықтарды басқарудың неғұрлым кешенді және тиімді заңнамалық базасын дамытуға және қоршаған орта мен халықтың денсаулығына қатысты мәселелерді шешуге үлес қосу.

Мақалада Қазақстан Республикасында заң білімін дамытудың өзекті мәселелері қарастырылады. Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының жанындағы Құқық қорғау органдары академиясының білім беру қызметінің тәжірибесі негізінде азаматтық, сондай-ақ жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің ведомстволық ұйымдарында заң кадрларын даярлаудың аса маңызды мәселелері айқындалды, атап айтқанда қазақстандық заң білімін дамытудың әлеуметтік сұранысқа ие және дәйекті стратегиясының болмауы, заңгерлерді даярлау бағыттары бойынша білім беру бағдарламаларында теориялық  курстардың  басым  болуы,  профессорлық-оқытушылық  құрамның  кәсіби  деңгейі,  жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің тиімділігін арттыру және т.б. Жүргізілген талдау нәтижелері бойынша проблемалық мәселелерді, оның ішінде ұйымдастырушылық және заңнамалық сипаттағы мәселелерді шешу бойынша нақты ұсыныстар әзірленді. Арнайы оқу орындары мен жоғары оқу орындарының жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру мәселелері жеке белгіленді.

Мақалада жеке деректерді жинау және өңдеу процестерін реттеу саласындағы жекелеген елдердің заңнамалық ерекшеліктері, инновациялары мен тәжірибесі талқыланады. Бұл ретте автор Еуропа елдерінің көзқарастарына назар аударады, өйткені олардың деректерді қорғау, құпиялылықты қамтамасыз ету және жеке өмірге негізсіз араласуды болдырмау саласындағы тәжірибесі әлемде озық деп саналады. Мақалада бұл мәселе де қозғалып, «құпиялылық» және «жеке деректерді қорғау» ұғымдарының арақатынасына қатысты басқа ғылыми көзқарас қарастырылған. Сонымен қатар Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық соттың (АҚЕС) тәжірибесіне назар аударылады, оның негізінде жеке деректерге құқықтарды заңды түрде шектеу критерийлері әзірленді. Бұл жұмыстың мақсаты Қазақстан Республикасында оны жүзеге асырудың орындылығы мен мүмкіндігін анықтау үшін дербес деректерді қорғау саласындағы озық шетелдік тәжірибені зерделеу болып табылады.