ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ АВТОНОМДЫ КӨЛІК ҚҰРАЛДАРЫН ҚҰҚЫҚТЫҚ РЕТТЕУ ТУРАЛЫ МӘСЕЛЕГЕ

Соңғы кездері пилотсыз аппараттарды қолдану өзекті мәселеге айналды. Көптеген адамдар үшін дрон ұғымы ұшқышсыз ұшу аппараты ретінде ассоциацияны тудырады. Бұл қауымдастық жалпыға ортақ пайдаланылатын жолдарда және суда қолданылатын дрондармен салыстырғанда ұшқышсыз ұшақтарды қолдану ең сұранысқа ие екендігімен түсіндіріледі.

Қолданыстағы құқықтық база техникалық жаңалықтарға «ілесе алмайды». Пилотсыз аппараттарды пайдаланудың көптеген мәселелері әлі реттелмеген. Пилотсыз аппараттарды құқықтық реттеу проблемаларының бірі оның тұжырымдамасын анықтау болып табылады. Ұшқышсыз ұшу аппараты ұғымы ұлттық заңнамада берілген, бірақ автономды көлік ұғымы реттелмеген. Мақалада әлемдік тәжірибеге сүйене отырып, жалпыға ортақ пайдаланылатын жолдарда қолданылатын пилотсыз аппараттар ұғымын реттеуге әрекет жасалды.

Пилотсыз аппараттарды пайдалану кезінде пилотсыз аппаратты басқаратын адамдарды жауапқа тарту мәселесін шешу маңызды болып табылады. Мақалада құқықтық реттеу мәселелері, операторлардың немесе пилотсыз көлік құралдары иелерінің жауапкершілігі мәселелері қарастырылады. Автор жол қозғалысы ережелерін бұзғаны үшін жауапкершілікке тарту мәселесін реттеуге мүмкіндік беретін құқықтық нормаларды ұсынады.

1. V. Ilkova, A. Ilka. Legal aspects of autonomous vehicles – an overview (pre-print): Conference: 21st International Conference on Process Control (PC)At: Strbské Pleso, Slovakia, 2017 [Electronic resource] – Access mode: https://www.researchgate.net/publication/317580822_Legal_aspects_of_autonomous_vehicles_-_an_overview_pre-print (Access date: 02.09.2024).

2. Kubica, M.L. Autonomous Vehicles and Liability Law [Electronic resource] / M.L. Kubica // The American Journal of Comparative Law. – 2022. – № 1 (70). – Pp. i39–i69. – Access mode: https://doi.org/10.1093/ajcl/avac015 (Access date: 02.09.2024).

3. Андреев, П.Г. Правовой статус беспилотных транспортных средств как участников дорожного движения в системе федерального государственного надзора [Электронный ресурс] / П.Г. Андреев, И.А. Былинин // Административное и муниципальное право. – 2019. – № 1. – Режим доступа: https://cyberleninka.ru/article/n/pravovoy-status-bespilotnyh-transportnyhsredstv-kak-uchastnikov-dorozhnogo-dvizheniya-v-sisteme-federalnogo-gosudarstvennogonadzora (дата обращения: 16.10.2024).

4. Ананенко, А.О. Совершенствование законодательства в контексте технической эволюции беспилотных транспортных средств [Электронный ресурс] / А.О. Ананенко // Транспортное право и безопасность. – 2020. – № 1 (33) – С. 77-87. – Режим доступа: http://trans-safety.ru/tpb/articles/2020/pdf/33/08_ananenko.pdf (дата обращения: 04.09.2024).

5. Березина, Е.А. Проблемы правового регулирования юридической ответственности за вред, причиненный эксплуатацией беспилотных (автономных, высокоавтоматизированных) транспортных средств [Электронный ресурс] / Е.А. Березина // Правовое государство: теория и практика. – 2022. – № 3 (69). – Режим доступа: https://cyberleninka.ru/article/n/problemypravovogo-regulirovaniya-yuridicheskoy-otvetstvennosti-za-vred-prichinennyy-ekspluatatsieybespilotnyh-avtonomnyh (дата обращения: 16.10.2024).

6. Румянцев, Н.В. Административно-правовое регулирование участия высокоавтоматизированных транспортных средств в дорожном движении / Н.В. Румянцев, В.В. Журавлев // Вестник экономической безопасности. – 2020. – № 5. – Режим доступа: https://cyberleninka.ru/article/n/administrativno-pravovoe-regulirovanie-uchastiyavysokoavtomatizirovannyh-transportnyh-sredstv-v-dorozhnom-dvizhenii (дата обращения: 16.10.2024).

7. Zhao, S. Not in Control, but Liable? Attributing Human Responsibility for Fully Automated Vehicle Accidents [Electronic resource] / S. Zhao, L. Wang, P. Liu // Engineering. – 2024. – № 33. – Pp. 121-132. – Access mode: https://doi.org/10.1016/j.eng.2023.10.008 (Access date: 02.09.2024).