ХАЛЫҚТЫҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ МӘДЕНИЕТІН АРТТЫРУ АРҚЫЛЫ ТҰРМЫСТЫҚ ЗОРЛЫҚ- ЗОМБЫЛЫҚТЫҢ АЛДЫН АЛУ

Мақалада елдегі тұрмыстық зорлық-зомбылықтың себептері халықтың құқықтық санасының төмендігі, гендерлік теңсіздік, ер адамның әйелден экономикалық билігінің басым болуы шарттары негізінде қарастырылады. Бұл себептер тек посткеңестік емес, шет елдерге де тән. Тұрмыстық зорлық- зомбылықтың алдын-алудың маңызы тек заңға қайшы мінез-құлық субъектісінің ғана емес, сонымен бірге оның құрбандарының, көбінесе әйелдер, қарттар және балалардың құқықтық мәдениетін арттыруда көрінеді.

Кез келген дамыған қоғам үшін әрі қарайғы даму жоспарында құқықтық мәдениетті көтеру мен бекіту, сонымен қатар қоғамның әр мүшесінің құқықтық санасының метаморфозы өзекті мәселе болып табылады.

Осы екі фактор әрі қарай маңызды түрде қазақстандық қоғам мен азаматтарға оң әсерін тигізеді. Осы мақсатта мемлекеттік органдар мен институттардың негізгі міндеттері қоғамның негізгі бөлшегі болып табылатын – отбасын қорғау үшін құрастырылатын және қолданылатын тиімді ескерту шараларын анықтау. Бұндай шаралар жалпы құқықтық білімді және құқықтық мәдениетті елеулі түрде бекітуге негіз болатын, алдын алудың, ескертудің жалпы және жекелеген аспектілерін ескере отырып құрастырылуы қажет.

1. Алексеев, С.С. Общая теория права: учеб. / С.С. Алексеев. – 2-е изд., перераб. и доп. – М.: ТК Велби, Изд-во Проспект, 2008. – 576 с.

2. Cotterrell, Roger, 'Comparative Law and Legal Culture', in Mathias Reimann, and Reinhard Zimmermann (eds) [Electronic resource] // The Oxford Handbook of Comparative Law, 2nd edn, Oxford Handbooks, 2019. – Access mode: https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780198810230.013.22 (Access date: 27.11.2023).

3. Ибраева, А.С. Правовая культура: проблемы теории и практики / А.С. Ибраева. – Алматы, 2002. – 352 с.

4. Friedman, Lawrence M. «Legal Culture and Social Development» [Electronic resource] Law & Society Review, vol. 4, no. 1, 1969. – Pp. 29-44. JSTOR. – Access mode: https://doi.org/10.2307/3052760 (Access date: 27.11.2023).

5. Roger Cotterrell. Law, Culture and Society: Legal Ideas in the Mirror of Social Theory. Law & Society Review [Electronic resource] Full Access, Volume 41, Issue 4, December 2007. – Рр. 983-985. – Access mode: https://doi.org/10.1111/j.1540-5893.2007.00331_1.x (Access date: 27.11.2023).

6. Тимко, С.А. Виктимность как следствие низкой правовой культуры населения / С.А. Тимко // Виктимология. – 2018. – №1(15). – С. 37-43.

7. Ибраева, А.С. Идеи академика Зиманова Салыка Зимановича о праве, справедливости и правовой культуре // Труды Салыка Зимановича Зиманова – источник политической и правовой мысли современной эпохи: материалы междунар.-практ. он-лайн конф., г. Нұр-Сұлтан, 2021 г. 19 февраля / Университет КАЗГЮУ им. М.С. Нәрікбаева. – Нұр-Сұлтан, 2021. – С. 98-103.

8. Теория государства и права: учебник / под ред. А.В. Малько. – М.: Норма: ИНФРА-М, 2011. – 384 с.

9. Формирование правовой культуры в условиях утверждения правового государства и развития гражданского общества / Коллектив авторов; отв. ред. А.С. Ибраева. – Алматы, 2014. – 211 с.

10. Кульжанова, Ж. Правовая культура в жизни современного общества (философский анализ) / Кульжанова, Ж. и др. // Journal. Philosophy series. Cultural science series. Political science series. – 2017. – №2(60). – С. 115-127.

11. Щепельков, В.Ф. Противодействие домашнему насилию в Российской Федерации: состояние и перспективы / В.Ф. Щепельков // Криминалистъ. – 2022. – №2(39). – С. 95-103.

12. Martin, R. Domestic Violence / R. Martin at el. // StatPearls. – 2023 [Electronic resource] – Access mode: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK499891/ (Access date: 08.11.2023).

13. Ignazia Bartholini. Some consideration about the gender violence in two States of Eastern and Western Europe / Ignazia Bartholini // Academicus International Scientific Journal, Entrepreneurship Training Center Albania. – 2015. – issue 11. – Pp. 142-153.

14. Осипов, Р.А. Правовая культура и ее роль в правовом государстве [Электронный ресурс] – Режим доступа: https://cyberleninka.ru/article/n/pravovaya-kultura-i-ee-rol-v-pravovomgosudarstve/viewer (дата обращения: 08.11.2023).

15. Айрапетян, М. Г. Личность преступника и его жертвы в преступлениях семейно-бытовой направленности / М.Г. Айрапетян, Е.С. Погребатько // Science Time.–2016.–№12(36).–С. 25-29.

16. Ахметов, А.С. Особенности правовой культуры казахстанского общества / А.С. Ахметов // Вестник ЕНУ им. Л.Н. Гумилева. – 2013. – №5(96). – С. 238-242.