ИСЛАМ ШАРИҒАТЫНДАҒЫ ҚЫЛМЫСҚА ҚАРСЫ КҮРЕСТІҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

Мақалада автор ислам шариғатында (құқықта) қылмысқа қарсы күрестің ерекшеліктерін ашуды мақсат етеді.

Атап айтқанда, шариғатқа сәйкес қылмыс пен жаза ұғымдарына, қылмыс түрлеріне және оларға пропорционалды жазаларға, «hadd» – жазаның ерекше түрі ретінде аналитикалық сипаттама береді, адамды өлтіргені және дене жарақаты үшін өтемақы төлемдері.

Бұл ретте – қази судьялары қылмыстық істерді қарау кезінде дәлелдемелердің ерекше түрі ретінде дәлелдеу мен дәлелдемелердің мәні ашылады.

Сонымен қатар төрешілік институтына назар аударылып, судьялардың ислам шариғаты бойынша талаптары қойылған.

Қылмысқа қарсы күрестің исламдық үлгісі Орталық Азия аумағында 8-19 ғасырлар бойы қолданыста болған ұлттық-тарихи үлгі екені ерекше атап өтіледі.

1. Сюкияйнен, Л.Р. Концепция мусульманского государства: доктрина и реальность. В кн.: Критика буржуазных политических и правовых концепций / Л.Р. Сюкияйнен. – М., 1984. – С. 97-105.

2. Хидоя. Комментарии мусульманского право / Хидоя. – Т.: Узбекистан, 1994. – 480 с.

3. Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф. Кифоя. 3-жуз / Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф. – Т.: «Hilol-Nashr», 2020. – 640 б.

4. Раджапова, М.А. Шариатда жиноят ва жазо масалалари. А. Навоий номидаги Ўзбекистон Миллий кутубхонаси диссертациялар фондидан: дис. ... юрид. фан номзоди: 12.00.08 / М.А. Раджапова. – Т.: 1996. – 172 б.

5. Мухтасар. Шариат қонунларига қисқача шарҳ. Нашрга тайёрловчилар: Р. Зоҳид, А. Деҳқон. –Т.: Чўлпон, 1994. – 336 б.

6. Бурҳонуддин Марғиноний. Ҳидоя шарҳ бидоятил мубтади. – 3-жилд. Муамолот қисми. Тарж. А. Қамбаров. – Т.: «Hilol-Nashr», 2021. – 608 б.

7. Бурҳониддин Марғилоний. Ҳидоя. 1-жилд, ҳижрий 1302. – 560 б.

8. Садагдар, М.И. Основные черты мусульманского права и его развитие в Иране по шиитскому направлению: автореф. дис. ... канд. юрид. наук / М.И. Садагдар. – М., 1963. – 19 с.

9. Абидова, Н.И. Суды казиев и особенности процессов их ликвидации Узбекистан ССР: автореф. дис. ... канд. юрид. наук / Н.И. Абидова. – Инст. ФИП АН РУз. – Т., 1974. – 32 с.