ҚАРЖЫ ПИРАМИДАСЫН ҚҰРҒАН АДАМДАРДЫҢ ЖЕКЕ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

Бұл мақалада қаржы пирамидасын құрған және оған басшылық еткен қылмыскердің жеке басының криминологиялық сипаттамасы ашылады.

Авторлардың пікірінше, қылмыскердің жеке басын зерттеу жалпы қылмыстылықты, оның жекелеген түрлерін зерттеу, себеп-салдарлық кешенді анықтау үшін қажет, онсыз тиімді қарсы іс-қимыл шаралары жүйесін әзірлеу мүмкін емес.

Мақала қылмыс жасаған адамның әлеуметтік-психологиялық деректерін анықтауға арналған, сонымен қатар жұмыста экономикалық қызмет саласындағы қылмыстылықтың ішкі, әлеуметтік себептерін қорытындылау туралы мәліметтер келтірілген, осы қылмыстарды жасаушы қылмыскерлердің жеке басын сипаттаушы заңдылықтар анықталып белгіленген.

Авторлар экономикалық қылмыстың статистикалық деректерін талдау негізінде қазіргі қазақстандық қылмыскердің портретін ұсынуға тырысады.

Зерттеушілердің пікірлері бойынша құқық бұзушылардың азаматтығы, гендерлік сипаттамасы, жас санаты, білім деңгейін анықтау орынды болып көрінеді.

Авторлардың ой қорытындылары бойынша ҚР Қылмыстық кодексінің 217-бабында «Қаржылық (инвестициялық) пирамиданы құру және басшылық ету» көзделген әрекетті жасаған қылмыскердің «портреті» бұрын жүргізілген криминологиялық зерттеулермен салыстырылып, бұл адамдарға тән белгілі бір әмбебап белгілердің бар екендігіне көз жеткізіледі.

1. Алтайбаев, С.К. Криминология: оқу құралы / С.К. Алтайбаев. – Қарағанды: Қазақстан Республикасы ІІМ Б. Бейсенов атындағы Қарағанды академиясы, 2022. – 141 б.

2. Nash, R. Investing in people: The role of social networks in the diffusion of a large-scale fraud / R. Nash, M. Bouchard, A. Malm // Social networks. – 2013. – №35(4). – Pp. 686-698.

3. Bissengali, L. Criminological characteristics of persons, committing criminal offenses in the sphere of economic activity // Development strategy of science and education: collection of scientific articles. – Namur, 2017. – Pp. 247-250.

4. Балгожина, М.Е. Рецидив қылмыстылықты ескертудің өзекті бағыттары: монография / М.Е. Балгожина. – Қарағанды: Қазақстан Республикасы ІІМ Б. Бейсенов атындағы Қарағанды академиясы, 2020. – 161 б.

5. Жемпиисов, Н.Ш. Криминология. Общая часть: учебное пособие / Н.Ш. Жемпиисов. – Алматы: ТОО «Лантар Трейд», 2019. – 126 с.

6. Жұмағали, А. Криминология: оқулық / А. Жұмағали. – Алматы: «Нур-пресс», 2005. – 90 б.