ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ЗАҢ ШЫҒАРУ ДЕҢГЕЙІНДЕГІ ДІНИ ЭКСТРЕМИЗМГЕ ҚАРСЫ ІС-ҚИМЫЛ

Мақалада Қазақстан Республикасындағы діни экстремизмге қарсы іс-қимыл жөніндегі заңнама талданады. Зерттеу қосымша назар аударуды және заңнаманы одан әрі өзгертуді қажет ететін бірнеше саланы анықтады. Біріншіден, «экстремизм» ұғымын қазіргі түсінудің жеткіліксіздігі анықталды, «экстремизм» терминінің тұжырымдамасы мен түсіндірмесін нақтылау, сондай-ақ осы ұғымды кеңейту қажет. Екіншіден, мақалада «деструктивті діни ағымдар» ұғымын енгізу ұсынылатын «Діни қызмет және діни бірлестіктер туралы» заң жобасын қарау қажеттілігі туралы айтылады. 2013-2017 және 2018-2022 жылдар кезеңінде діни экстремизм мен терроризмге қарсы іс-қимыл жөніндегі мемлекеттік бағдарламалар талданады және қаралады, бағдарламалардың тиімділігі, негізгі жетістіктері мен кемшіліктері жарияланады, сондай-ақ осы саладағы мемлекеттік-қоғамдық өзара іс-қимылдың маңыздылығына назар аударылады. Мақалада Экстремистік қызметке қарсы іс-қимыл саласындағы заңнаманың орындалуын прокурорлық қадағалауды күшейтуге бағытталған Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасы деңгейінде арнайы бұйрық қабылдау қажеттілігі туралы ұсыныс ұсынылады. Бұл діни экстремизмге қарсы іс-қимылда мемлекеттік билік пен қоғамдық ұйымдардың барлық деңгейлерінің іс-әрекеттерін тиімдірек және келісілген үйлестіруге мүмкіндік береді.

1. Айтжанова, Д.А. Опыт европейских стран в противодействии религиозному экстремизму: дис. … на соискание степени д-ра по профилю / Д.А. Айтжанова. – Нур-Султан, 2021 г. – 180 с.

2. Dorjee, T. Legislation factsheet anti-extremism laws // United States commission on international religious freedom [Electronic resource] / T. Dorjee, K. Arriaga, G. Manchin. – March, 2019. – Access mode: https://www.uscirf.gov/sites/default/files/Legislation%20Factsheet%20-%20Extremism_0.pdf (Access data: 27.06.2023).

3. Дарменов, А.Д. Предупреждение экстремизма в условиях глобализации: учебное пособие / А.Д. Дарменов. – Алматы: ООНИиРИР, 2008. – 310 с.

4. Тугельбаев, У.Е. Проблемы противодействия терроризму в информационной сфере в условиях повсеместной цифровизации / У.Е. Тугельбаев // Құқық қорғау органдары академиясының жаршысы. – 2022. – №1(23). – С.57-65.

5. Фридинский, С.Н. Борьба с экстремизмом: уголовно-правовой и криминологический аспекты: автореф. дис. ... канд. юрид. наук. / С.Н. Фридинский. – Ростов-на-Дону, 2004. – 45 с.

6. Скудин, А.С. Правовые меры противодействия экстремизму: автореф. дис. … соискание ученой степени канд. юрид. наук. / А.С. Скудин. – М., 2011. – 31 с.

7. Узденов, Р.М. Экстремизм: криминологические и уголовно-правовые проблемы противодействия: автореф. дис. ... канд. юрид. наук / Р.М. Узденов – М., 2008. – 23 c.

8. Strong, S.I. Combating Religious Extremism: A New Approach [Electronic resource] / S.I. Strong. – Cambridge university press, 2018. – Access mode: https://www.cambridgeblog.org/2018/03/combatingextremism/ (Access data: 27.06.2023).

9. Агапов, П.В. Прокурорский надзор за исполнением законов о государственной безопасности, межнациональных отношениях и противодействии экстремизму: учебное пособие / П.В. Агапов, С.В. Борисов, А.В. Бриллиантов. – М., 2013. – 236 с.