ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ТЕРГЕУДІҢ ҚЫЛМЫСТЫҚ-ПРОЦЕСТІК НЫСАНДАРЫН РЕФОРМАЛАУ ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ ЗАҢДЫЛЫҚ ПЕН АДАМГЕРШІЛІКТІҢ ӨЗАРА БАЙЛАНЫСЫ

Мақала қылмыстық процестің үш буынды моделін іске асыру мақсатында қылмыстық іс жүргізу заңнамасын реформалау тұрғысынан заңдылық қағидаты мен «адамгершілік» сияқты санаттың өзара байланысын қарастыруға арналған. Қылмыстық істерді тергеудің ерекшеліктері үш нысанда қаралады, олардың регламенттелуі Қазақстан Республикасының Қылмыстық процестік кодексінде бекітілген. Тергеу нысандарын реформалаудың тарихи аспектілері қамтылды, теориялық материалға талдау жасалды, құқықтық статистика деректері талданды. Зерттеудің жалпы ғылыми, жеке ғылыми және арнайы құқықтық әдістерін қолдана отырып, тұжырымдар жасалып, анықталған мәселелерді шешу жолдары ұсынылды. Сондай-ақ, авторлар Қазақстан Республикасының Қылмыстық процестік кодексінде қолданылатын, нысандары Қазақстан Республикасының Қылмыстық процестік кодексінің 189-бабында заңнамалық түрде бекітілген тергеуді жүзеге асыруға тікелей байланысты ұғымдық аппаратты заңнамалық регламенттеудің егжей-тегжейлі зерттеуіне жүгінеді.

Қорытындылай келе, авторлар тергеу органдарын айыптаушы тараппен салыстыру қылмыстық сот ісін жүргізудің үш буынды моделін жариялаған іске асыруға байланысты бүгінгі күні жол берілмейтінін көрсетеді. Құқық қолдану практикасының қажеттіліктерін және Президент 2022 жылғы 01 қыркүйектегі Қазақстан халқына Жолдауында жариялаған міндеттерді орындау қажеттілігін ескере отырып, қылмыстық іс жүргізу заңнамасына өзгерістер енгізу ұсынылады.

1. Берсугурова, Л.Ш. Профессионально-этические основы уголовно-процессуальной деятельности / Л.Ш. Берсугурова // Вестник КазНУ. – 2015. – №1(73). – С. 345-349.

2. Селина, Е.В. Нравственные начала уголовного судопроизводства / Е.В. Селина // Всероссийский криминологический журнал. – 2017. – №4(11). – С. 794-804.

3. Austin, J. The Province of Jurisprudence Determined; ed. by W.E. Rumble, V. College // Book from the collections of University of Michigan. – New York: Cambridge University Press, 1995. – 490 p.

4. Васильев, О.Л. Мысли А.Ф. Кони о нравственных началах уголовного процесса: исторический анахронизм или ориентир для реформ? / О.Л. Васильев // Вестник Московского университета. Серия 11. Право. – 2019. – №2. – С. 104-115.

5. Bohlander, M. Principles of German Criminal Law / M. Bohlander. – Published in North America (US and Canada) by Hart Publishing: Oxford and Portland, Oregon, 2009. – 244 p.

6. Биктасов, О.К. Справедливость и законность в деятельности органов внутренних дел: теоретические проблемы: дис. … канд. юрид. наук / О.К. Биктасов. – Санкт-Петербург, 1994. – 240 с.

7. Гладышева, О.В. Справедливость и законность в уголовном судопроизводстве Российской Федерации: дис. … д-ра юрид. наук / О.В. Гладышева. – Краснодар: Кубанский государственный университет, 2009. – 478 с.

8. Винницкий, И.Е. Функции справедливости и законности как принципов права: дис. … канд. юрид. наук / И.Е. Винницкий. – Москва: Московский университет МВД Российской Федерации, 2011. – 188 с.

9. Ханов, Т.А. Целесообразность как принцип уголовного судопроизводства / Т.А. Ханов, А.Т. Садвакасова // Актуальные проблемы современности. – 2019. – №3(25). – С. 13-18.

10. Duff, A. Fairness in Criminal Proceedings: Concluding Thoughts and Further Questions: Future / A. Duff // Jackson JD & Summers SJ, London-Hart Publishing. – 2018. – №4. – Рр. 301- 314.

11. Довбня, В.А. Соотношение законности и справедливости в уголовном процессе / В.А. Довбня // Colloquium-Journal. – 2019. – №26-11(50). – С. 118-119.

12. Баетов, К.Ж. Вопросы реализации и соотношения принципов конституции и уголовно-процессуального законодательства при освобождении лиц от уголовной ответственности и наказания на досудебной стадии уголовного процесса / К.Ж. Баетов, К.К. Тусупов // Құқық қорғау органдары академиясының Жаршысы. – 2023. – №2(28). – С. 1-9.

13. Сулеймен, Д.Д. Формы досудебного расследования в Республике Казахстан: пути и перспективы совершенствования / Д.Д. Сулеймен, Т.К. Авенов // Тенденции развития науки и образования. – 2021. – №78-3. – С. 140-145.

14. Robert, E. Implementation of judgments of the ECtHR in the area of criminal law and criminal procedure law from a German perspective / E. Robert // Журнал СФУ. Гуманитарные науки. – 2017. – №6. – Рр. 875-888.

15. Darko, M. Criminal Investigation / Criminalistics in Europe: State of the Art and a Look to the Future / M. Darko // Revija Za Kriminalistiko in Kriminologijo. – 2013. – №64(3). – Рр. 233-244.

16. Shestak, V.A. Models of the pre-procedural level of investigation of economic crimes: spanish experience / V.A. Shestak, V.V. Dubrovin, Z.I. Ilyicheva // Russian Journal of Criminology. – 2020. – №1(14). – Рр. 148-155.

17. Абдульдинов, Р.О. Генезис протокольной формы досудебного расследования в уголовно-процессуальном законодательстве Республики Казахстан / Р.О. Абдульдинов, Т.А. Ханов // Российско-азиатский правовой журнал. – 2021. – №2. – С. 32-37.

18. Алимамедов, Э.Н. Понятие этапа окончания предварительного следствия с обвинительным заключением / Э.Н. Алимамедов // Росийский следователь. – 2010. – №11. – С. 2-4.