ҚАУІПСІЗДІГІ БАРЫНША ТӨМЕН МЕКЕМЕЛЕРДЕ СОТТАЛҒАНДАРДЫ ЕҢБЕКПЕН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУДІ ҰЙЫМДАСТЫРУ: ПРОБЛЕМАЛАР, ТӘУЕКЕЛДЕР ЖӘНЕ ЖЕТІЛДІРУ БАҒЫТТАРЫ

Мақалада Қазақстан Республикасының қауіпсіздігі барынша төмен мекемелерінде ұсталатын, оның ішінде нақты еңбек қызметіне тартылған сотталғандармен жүргізілетін тәрбие жұмысы қарастырылады. Қауіпсіздігі барынша төмен режим тек жеңілдетілген ұстау тәртібін ғана емес, сонымен қатар жеке сүйемелдеуге қойылатын ерекше талаптар қоятыны көрсетіледі, өйткені еңбекпен қамтылған сотталғандар жұмыс берушілермен, әлеуметтік ортамен және сыртқы байланыстармен жиі қатынас жасайды. Заңнаманы, ведомстволық тәжірибе және ғылыми тәсілдерді талдау негізінде тәрбиелік ықпалды тәуекелді бағалаумен, тұрақты құқыққа сай мінез-құлықтың тұрақтылығымен және қайта әлеуметтендіру міндеттерімен байланыстыру қажеттігі негізделеді. Іс-шаралардың сандық есебін бұзушылық себептері мен мінез-құлық динамикасын ашпайынша, профилактикалық нәтижені толық көрсетпейтіні атап өтіледі. Қайта әлеуметтендіру босатуға дейін басталатын, еңбек дағдыларымен және әлеуметтік байланыстармен ұштасатын ұзақ процесс ретінде бағаланады. Ведомстволық қағидаларды нақтылау, ведомствоаралық өзара іс-қимылды дамыту, динамикалық қауіпсіздік элементтерін қолдану және қоғамдық қауіпсіздікке бағытталған жеке сүйемелдеу бағдарламаларын бекіту ұсынылады. Нәтижесінде қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге бағытталған кешенді сүйемелдеу моделі ұсынылады.

1. Жамулдинов, В.Н. Воспитательная работа среди осужденных: состояние и перспективы совершенствования / В.Н. Жамулдинов // Вестник КазНУ. Серия: Юридическая. – 2012. – № 1 (61). – С. 86-88.

2. Сиряков, А.Н. Законодательство о воспитательной работе с осужденными к лишению свободы в России и Казахстане / А.Н. Сиряков, Э.Х. Абишев // Международный пенитенциарный журнал. – 2019. – Т. 1. № 2. – С. 84-98.

3. McNeill, F. Four forms of offender rehabilitation: Towards an interdisciplinary perspective / F. McNeill // Legal and Criminological Psychology. – 2012. – Vol. 17. № 1. – Pp. 18-36.

4. Bonta, J. The Psychology of Criminal Conduct. – 6th ed. / J. Bonta, D.A. Andrews. – New York: Routledge, 2016. – 522 p.

5. Andrews, D.A. The Risk-Need-Responsivity (RNR) Model: Does Adding the Good Lives Model Contribute to Effective Crime Prevention? / D.A. Andrews, J. Bonta, J.S. Wormith // Criminal Justice and Behavior. – 2011. – Vol. 38. № 7. – Pp. 735-755.

6. Уразалин, Б.Т. Разработка технико-криминалистических средств, обеспечивающих содержание осужденных в учреждениях минимальной безопасности / Б.Т. Уразалин, А.Д. Дарменов // Құқық қорғау органдары академиясының Жаршысы. – 2024. – № 4 (34). – С. 98-105.

7. Несипбаева, Д. Развитие уголовно-исполнительной политики Республики Казахстан. Проблемы ресоциализации лиц, освобожденных из мест лишения свободы / Д. Несипбаева // Государственное управление и государственная служба. – 2016. – № 3. – С. 58-64.