«КИБЕРҚЫЛМЫСТЫЛЫҚ САЛАСЫНДАҒЫ ҚЫЛМЫСТЫҚ СТАТИСТИКА: “ӨСУ ДЕРТІ” МЕ ӘЛДЕ ЖҮЙЕЛІ ПРОБЛЕМА МА?»

Бұл мақалада «киберқылмыстылық» ұғымымен біріктірілетін қылмыстық құқық бұзушылықтар тобы бойынша ресми қылмыстық статистиканы қалыптастырудың өзекті мәселелері қарастырылады. Олардың соңғы бес жылдағы динамикасын талдау осы саладағы криминогендік жағдайды талдауға теріс әсер ететін бірқатар қайшылықтарды анықтады. Ең алдымен, кейбір қылмыстық құқық бұзушылықтар бойынша ақпараттың толық еместігі байқалады. Сондай-ақ қылмыстық статистикада ұрлық және есірткі қылмыстары сияқты өзекті бағыттардағы жедел ахуалды сипаттайтын бірқатар құрамдар бойынша мәліметтердің жоқтығы атап өтіледі. Осындай жағдай алауыздықты қоздыру, билікті басып алуға ашық шақырулар және сепаратизм бойынша да байқалады. Аталған қылмыстық құқық бұзушылықтардың басым бөлігі негізінен ақпараттық ортада және жаңа технологияларды қолдану арқылы дайындалып, жасалады. Жүргізілген талдау негізінде ресми статистиканы осы маңызды көрсеткіштермен толықтыру ұсынылады.

1. Драпезо, Р.Г. Особенности использования результатов оперативно-розыскного мероприятия «получение компьютерной информации» / Р.Г. Драпезо, В.Н. Шелестюков // Российский следователь. – 2018. – № 9. – С. 65-72.

2. Рогова, Е.В. Уголовно-правовая статистика и реальное состояние преступности в России / Е.В. Рогова // Глагол правосудия. – 2015. – № 2 (10). – С. 34-39.

3. Ткачев, П.Н. Статистические этюды (Опыт разработки русской уголовной статистики) / П.Н. Ткачев // Библиотека для чтения. – 1863. – № 10. – С. 1-33.

4. А. Шашкина. Уголовную ответственность за утечку данных могут ввести в Казахстане [Электронный ресурс] – Режим доступа: https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/ugolovnuyu-otvetstvennost-massovuyu-utechku-dannyihmogut-596092/ (дата обращения: 28.03.2026).

5. Гаврилов, Б.Я. Современная уголовная политика России: цифры и факты / Б.Я. Гаврилов. – М.: Проспект, 2008. – 208 с.

6. Сатбаева, А.М. Проблемы противодействия киберпреступности: опыт международного сотрудничества / А.М. Сатбаева, А.Р. Алимбетова, М.Т. Бейсенбаева // Вестник института законодательства и правовой информации Республики Казахстан. – 2024. – № 3 (78). – С. 211-221.

7. Жолдасов, О.Ж. Актуальные вопросы уголовного права в условиях развития технологий искусственного интеллекта / О.Ж. Жолдасов, Ж.А. Кегембаева // Құқық қорғау органдары академиясының Жаршысы. – 2025. – № 1 (35). – С. 157-165.

8. Sippy, Т. Behind the Deepfake: 8% Create 90% Concerned / Т. Sippy, F. Enock // The Alan Turing Institute [Электронный ресурс] – Режим доступа: https://www.turing.ac.uk/news/publications/behind-deepfake-8-create-90-concerned#:~:text=First%2C%20on%20average%2C%2015%25,was%20relatively%20low%20(8%25) (дата обращения: 29.03.2026).

9. М. Khalil. Deepfake Statistics 2025: AI Fraud Data & Trends [Электронный ресурс] – Режим доступа: https://deepstrike.io/blog/deepfake-statistics-2025 (дата обращения: 29.03.2026).

10. Huff, D. How to Lie with Statistics / D. Huff, I. Geis // W.W. Norton & Company Inc., 1954. – 144 p.