ҚЫЛМЫСТЫҚ ЖАУАПТЫЛЫҚТЫ ЗАҢНАМАЛЫҚ САРАЛАУ МОДЕЛЬДЕРІ: ШЕТЕЛДІК ТӘЖІРИБЕ ЖӘНЕ ҚАЗАҚСТАН ҮШІН ПЕРСПЕКТИВАЛАР

Мақалада қылмыстық жауаптылықты заңнамалық саралаудың заманауи модельлеріне салыстырмалы-құқықтық зерттеу жүргізілген. Шет мемлекеттердің қылмыстық заңнамасын талдау негізінде қылмыстық жауаптылықты саралау жүйесін қалыптастырудың негізгі тәсілдері айқындалып, олардың заңнамалық құрылымының ерекшеліктері мен қазіргі даму үрдістері анықталған. Ұлттық модельдер арасындағы айырмашылықтар жекелеген қылмыстық-құқықтық институттардың жиынтығымен емес, олардың жүйелік өзара байланысының сипаты және қылмыстық жауаптылық көлемін айқындаудағы рөлімен анықталатыны негізделген. Қазақстан Республикасының қолданыстағы моделі зерттеліп, оның ерекшеліктері мен шетелдік тәжірибені ескере отырып одан әрі жетілдіру бағыттары айқындалған. Қылмыстық жауаптылықты заңнамалық дифференциациялау моделін оның негізгі тетіктерінің жүйелік келісімділік деңгейі тұрғысынан бағалаудың орындылығы туралы қорытынды жасалған, өйткені мұндай келісімділік заңдылық, әділеттілік және қылмыстық жауаптылықты даралау қағидаттарының дәйекті іске асырылуын қамтамасыз етеді.

1. Lea Johnston, E. Diminished criminal responsibility: A multinational comparative review / E. Lea Johnston, et al. // International Journal of Law and Psychiatry. – 2023. – Vol. 91. – Art. 101919.

2. T. Kirchengast. Proportionality in Sentencing and the Restorative Justice Paradigm: Just Deserts for Victims and Defendants Alike? [Электронный ресурс]. – Режим доступа: https://classic.austlii.edu.au/au/journals/UNSWLRS/2009/15.html?utm_source=chatgpt.com&__cf_chl_f_tk=M6EkasdhWpyztWsYjrxbg0CfxQuc_nzlQQ5T4ELB88I-1783087053-1.0.1.1-0yzJRNqGYxYXtyEjDPm3Xpc5KPigBq.Aqt.d8Vib0w8.

3. Jehle, J.-M. Dealing with Dangerous Offenders in Europe. A Comparative Study of Provisions in England and Wales, Germany, the Netherlands, Poland and Sweden / J.-M. Jehle, et al. // Criminal Law Forum. – 2021. – Vol. 32. – Pp. 181-245.

4. Cheng, K.K.-Y. Testing the Drugs’ Sentencing Guidelines: A Comparison between England and Wales and Hong Kong / K.K.-Y. Cheng, S. Ri, N. Pushkarna // Asian Journal of Comparative Law. – 2022. – № 17. – Pp. 167-190.

5. Coverdale, H.B. Putting Proportional Punishment into Perspective [Электронный ресурс]. / H.B. Coverdale // Criminal Law and Philosophy. – 2024. – Режим доступа: https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10198891/7/Coverdale_s11572-024-09736-5.pdf?utm_source=chatgpt.com.

6. Manwaring, J. Proportionality’s Lower Bound riminal / J. Manwaring // Law and Philosophy. – 2021. – № 15. – Pp. 393-405.

7. Сулеймен, Д.Д. Проступок и новая классификация правонарушений: за и против / Д.Д. Сулеймен // Құқық қорғау органдары академиясының Жаршысы. – 2020. – № 1 (15). – С. 33-39.

8. Каженов, Е.Е. Уголовные правонарушения против личности (общее состояние отдельные вопросы совершенствования законодательства) / Е.Е. Каженов, А.С. Каженова // Құқық қорғау органдары академиясының Жаршысы. – 2020. – № 1 (15). – С. 17-26.