ЖЕДЕЛ-ІЗДЕСТІРУ ҚЫЗМЕТІНДЕ АНЫҚТАМАЛАР АЛУДЫҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ НЕГІЗДЕРІ МЕН ОНЫ ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ МӘСЕЛЕЛЕРІ

Мақалада жедел-іздестіру бөлімшелерінің қызметінде кеңінен қолданылатын негізгі жеделіздестіру іс-шараларының бірі – анықтамалар алуға кешенді теориялық-құқықтық талдау жүргізіледі. Зерттеудің өзектілігі қылмыстық ортаның өзгеруімен, қоғамдық қатынастардың белсенді цифрлануымен, өңделетін ақпарат көлемінің ұлғаюымен, сондай-ақ жедел-іздестіру қызметінің тиімділігі мен адам мен азаматтың конституциялық құқықтары мен бостандықтарының сақталуы арасындағы теңгерімді қамтамасыз ету қажеттілігімен айқындалады.
Зерттеу нәтижелері бойынша жедел-іздестіру қызметі туралы заңнаманы жетілдіру жөнінде ұсыныстар тұжырымдалады. Атап айтқанда, құпия ақпаратты ұсыну туралы талаптарды қамтитын сұрау салуларды санкциялау тетігін бекіту, сондай-ақ жедел-іздестіру қызметін цифрландыруды ескере отырып, анықтамалар алудың мазмұнын нақтылау ұсынылады. Анықтамалар алуды нормативтік тұрғыдан кеңейтудің орындылығы, сонымен қатар оны жүзеге асырудың заңдылығына сот және ведомстволық бақылауды, сондай-ақ прокурорлық қадағалауды күшейту қажеттілігі туралы қорытынды жасалады.

1. Искаков, А.К. Место и роль оперативно-розыскной деятельности в системе правовых наук / А.К. Искаков, А.Д. Таженов // Құқық қорғау органдары академиясының Жаршысы. – 2026. – № 1 (39). – С. 172-188.

2. Gkougkoudis, G. Intelligence-Led Policing and the New Technologies Adopted by the Hellenic Police / G. Gkougkoudis, D. Pissanidis, K. Demertzis // Digital. – 2022. – Vol. 2, № 2. – Pp. 143-163.

3. Carter, D. Intelligence-Led Policing / D. Carter, J. Carter // Criminal Justice Policy Review. – 2009. – № 20 (3). – Pp. 310-325.

4. Burcher, M. Intelligence-Led Policing in Practice: Reflections From Intelligence Analysts / M. Burcher, C. Whelan // Police Quarterly. – 2019. – № 22 (2). – Pp. 139-160.

5. Phythian, R. Understanding how law enforcement agencies share information in an intelligence-led environment: How operational context influences different approaches / R. Phythian, K. Stuart, L. Swan-Keig // Policing: An International Journal. – 2024. – № 47 (1). – Pp. 112-125.

6. Комментарий к Федеральному закону «Об оперативно-розыскной деятельности». С приложением решений Конституционного Суда Российской Федерации обзоров практики Европейского Суда по правам человека / О.А. Вагин, Б.Я. Гаврилов [и др.] / отв. ред. В.С. Овчинский; вступ. ст. В.Д. Зорькина. – 3-е изд., доп. и перераб. – Москва: Норма: ИНФРА-М, 2018. – 576 с.

7. Вагин, О.А. Оперативно-розыскные мероприятия и использование их результатов: учебн.-практ. пособ. / О.А. Вагин, А.П. Исиченко, Г.Х. Шабанов. – Москва: Изд. дом Шумиловой И.И., 2006. – 119 с.

8. Delpeuch, T. Law Enforcement Intelligence and Intelligence-led Policing / T. Delpeuch // Elgar Encyclopedia of Crime and Criminal Justice / eds. P. Caeiro, S. Gless, V. Mitsilegas [et al.]. – Cheltenham, UK: Edward Elgar Publishing. – 2023. – 2832 p.

9. Агарков, А.В. Содержание оперативно-розыскного мероприятия «наведение справок» в современных условиях / А.В. Агарков // Вестник Кузбасского института. – 2018. – № 2 (35). – С. 121-127.

10. Шмидт, А.А. Структурный анализ оперативно-разыскного мероприятия «наведение справок» / А.А. Шмидт // Актуальные проблемы борьбы с преступлениями и иными правонарушениями. – 2019. – № 17-1. – С. 24-25.

11. Кайназарова, Д.Б. К вопросу выявления и расследования террористических и экстремистских преступлений в сети интернет / Д.Б. Кайназарова, А.А. Калиев // Құқық қорғау органдары академиясының Жаршысы. – 2023. – № 4 (30). – С. 74-82.

12. Агарков, А.В. Проблемы правового регулирования осуществления оперативно-розыскного мероприятия «наведение справок» / А.В. Агарков, Ю.Ф. Королев // Вестник Владимирского юридического института. – 2018. – № 4 (49). – С. 31-34.

13. Имангалиев, Н.К. Некоторые вопросы квалификационных требований, предъявляемых к частным детективам / Н.К. Имангалиев // Құқық қорғау органдары академиясының Жаршысы. – 2024. – № 2 (32). – С. 184-191.

14. Кольцов, Д.В. Запрос как форма реализации оперативно-розыскного мероприятия «Наведение справок» (на примере подразделения ЭБиПК МВД России) / Д.В. Кольцов // Вестник Санкт-Петербургского университета МВД России. – 2018. – № 2 (78). – С. 144-150.

15. Шумилов, А.Ю. Комментарий к Федеральному закону «Об оперативно-розыскной деятельности» / А.Ю. Шумилов. – 7-е изд., доп. и перераб. – Москва: Издательский дом Шумиловой И.И., 2007. – 375 с.

16. Вагин, О.А. Постатейный комментарий к Федеральному закону № 144-ФЗ «Об оперативно-розыскной деятельности» / О.А. Вагин, А.П. Исиченко, А.Е. Чечетин. – Москва: Деловой двор, 2008. – 218 с.

17. Дубоносов, Е.С. Оперативно-розыскная деятельность: учебник и практикум для СПО / Е.С. Дубоносов. – 6-е изд., перераб. и доп. – Москва: Юрайт, 2019. – 379 с.

18. Docksey, C. Government Access to Personal Data and Transnational Interoperability: An Accountability Perspective / C. Docksey, K. Propp // Oslo Law Review. – 2023. – № 10. – Pp. 1-34.

19. Sungjin L. Navigating Privacy: A Global Comparative Analysis of Data Protection Laws / L. Sungjin, O. Junhyoung // IET Information Security. – 2025. – № 1. – Pp. 1-18.

20. Холопова, Е.Н. Служебная тайна при проведении оперативно-разыскного мероприятия «Наведение справок» (на примере деятельности оперативных подразделений пограничных органов) / Е.Н. Холопова, А.В. Дегтярев, О.С. Люлин // Оперативник (Сыщик). – 2018 – № 3 (56). – С. 17-24.

21. Яковец, Е.Н. О содержании оперативно-розыскных мероприятий «опрос» и «наведение» справок / Е.Н. Яковец // Научный журнал «Эпомен». – 2020. – № 49. – С. 290-308.