АҚПАРАТТАНДЫРУ ЖӘНЕ БАЙЛАНЫС САЛАСЫНДАҒЫ ҚЫЛМЫСТЫҚ ЗАҢНАМАНЫ ЖЕТІЛДІРУ МӘСЕЛЕСІ ТУРАЛЫ

Осы зерттеу қоғамның қарқынды цифрлануы және ақпараттық-коммуникациялық технологияларды қолдану аясының кеңеюі жағдайында ақпараттандыру объектілерін пайдалану қағидаларын бұзуды қылмыстық-құқықтық реттеудің өзекті мәселесіне арналған. Мемлекеттің, бизнестің және азаматтардың цифрлық инфрақұрылымға тәуелділігінің артуы компьютерлік ақпаратты өңдеуге, сақтауға, беруге және қорғауға байланысты құқық бұзушылықтар санының өсуімен қатар жүруде. Жұмыста Қазақстан Республикасы мен шет мемлекеттердің мысалында аталған саладағы құқыққа қайшы іс-әрекеттерді криминализациялауға қатысты заңнамалық тәсілдерге кешенді талдау жүргізіледі. Ақпараттандыру объектілерін пайдалану қағидаларын бұзғаны, ақпаратқа құқыққа сыйымсыз қол жеткізгені, сондай-ақ ақпараттық қауіпсіздікке өзге де қол сұғушылықтар жасағаны үшін жауаптылықты көздейтін қылмыстық-құқықтық нормаларды салыстырмалы-құқықтық зерттеуге ерекше назар аударылады. Қазақстан Республикасы заңнамасының дамуы мен қазіргі жай-күйі егжей-тегжейлі қарастырылып, құқықтық реттеудегі олқылықтар анықталады және ұлттық қылмыстық заңнаманы жетілдіру жөнінде ұсыныстар әзірлеу мақсатында шетелдік тәжірибе талданады.

1. Khan, W.N. Is Cybersecurity a Social Responsibility? / W.N. Khan, J.K. Lee, S. Liu // Information Systems Frontiers. – 2025. – Vol. 27. – Pp. 1367-1391.

2. Balagopal, N. Exploring the factors influencing information security policy compliance and violations: A systematic literature review / N. Balagopal, S.K. Mathew // Computers & Security. – 2024. – Vol. 147. – 104062.

3. Ерболатов, Е.Е. Проблемы и перспективы правового регулирования обработки биометрических данных / Е.Е. Ерболатов, С.К. Жетписов // Құқық қорғау органдары академиясының Жаршысы. – 2024. – № 4 (34). – С. 26-36.

4. Smith, G.J.D. The challenges of doing criminology in the big data era: towards a d igital and data-driven approach / G.J.D. Smith // British Journal of Criminology. – 2017. – Vol. 57. Iss. 2. – Pp. 259-274.

5. Kianpour, M. More than malware: unmasking the hidden risk of cybersecurity regulations / M. Kianpour, S. Raza // Int. Cybersecur. Law Rev. – 2024. – № 5. – Pp. 169-212.

6. Амиров, А.М. Состояние и перспективы применения цифровых технологий в борьбе с преступностью / А.М. Амиров, А.В. Сырбу // «Хабаршы-Вестник» Карагандинской академии МВД РК им. Б. Бейсенова. – 2025. – № 1 (87). – С. 278-284.

7. E. Ok, J. Aria, D. Jose, C. Diego. The Impact of Cybersecurity Laws on Legal Procedures and Case Law. – 2025 [Электронный ресурс] – Режим доступа: https://ru.scribd.com/document/950227063/bymostaphar2?utm_source=chatgpt.com.

8. Ауешова, Б.Т. Comparative analysis of the legislative experience of the Republic of Kazakhstan and foreign countries in the field of criminal law protection of information security / Б.Т. Ауешова, А.А. Утенова, Г.К. Изтурганова // Вестник Института законодательства и правовой информации Республики Казахстан. – 2025. – № 1 (80). – С. 135-146.

9. Qin, X. Three Important Issues in the Legislation of Cyber Data Crime / X. Qin // Journal of Beijing Institute of Technology (Social Sciences Edition). – 2024. – Vol. 26, No. 1. – Pp. 140-147.