КЕЙБІР ЕЛДЕР МЫСАЛЫНДА СОТТАЛҒАНДАРДЫ ШАРТТЫ ТҮРДЕ МЕРЗІМІНЕН БҰРЫН БОСАТУДЫҢ ӨЗЕКТІ МӘСЕЛЕЛЕРІ

Бұл ғылыми мақалада бас бостандығынан айыру жазасын одан әрі өтеуден шартты түрде мерзімінен бұрын босату институтын жетілдіру мәселелері қарастырылған. Заңнамалардың салыстырмалы талдауы және олардың басқа елдерде практикалық қолданылуы көрсетілген. Адам құқықтарының құқықтық базасы анағұрлым дамыған Батыс елдерінде бұл шешімдерді ешбір лауазымды тұлға жалғыз қабылдамайды, көбінесе қоғаммен біріккен пікір білдіреді.

Бұл институттың даму тенденциясының белгілі бір тоқырауы және Қазақстандағы жұртшылықтың оған қатыспауы көрсетілген.

Коллизия мен құқық қолдану қиындықтарын аша отырып, қылмыстық-атқару жүйесі мен қоғам арасындағы серіктестікті дамыту призмасы арқылы бүгінгі күннің мүдделері мен шындықтарына жауап беретін мәселені шешудің ең оңтайлы жолдары ұсынылады.

1. В.А. Голец, В.И. Шуленкова. Проблемы и пути совершенствования института условно-досрочного освобождения в уголовно-исполнительной системе Республики Беларусь // Наука – практике: материалы VI Международ. науч.-практ. конф. – 2025. – ч. 1. – С. 185-187.

2. Диско, В.И. Условно-досрочное освобождение от наказания по уголовному праву Республики Беларусь / В.И. Диско // Право.by. – 2016. – № 1 (39). – С. 72-78.

3. Кудашева, В.В. Институт условно-досрочного освобождения от наказания в Соединенных Штатах Америки / В.В. Кудашева // Отечественная юриспруденция «Олимп». – 2018. – № 5. – С. 44-47.

4. Тит, А.А. Правовая природа условно-досрочного освобождения в уголовном законодательстве Российской Федерации и Республики Беларусь / А.А. Тит // Уголовное право и криминология. – 2017. – № 4. – С. 45-59.

5. Bottomley, A.K. Parole in Transition: A Comparative Study of Origins, Developments, and Prospects for the 1990s / A.K. Bottomley // Crime and Justice: A Review of Research. University of Chicago Press. – 1990. – Vol. 12. – e319-374.

6. Nuridin, S. Parole and Early Release from Punishment: Problems of Improving Application Mechanisms in the Republic of Kazakhstan and Foreign Experience / S. Nuridin, E. Ongarabaev // Journal of Law and Sustainable Development. – 2023. – № 11 (9). – e1545.

7. Tournier, P.V. Systems of Conditional Release (Parole) in the Member States of the Council of Europe [Электронный ресурс] /P.V.Tournier.– 2004. –Vol.1. –Режимдоступа: https://doi.org/10.4000/champpenal.378 (дата обращения: 20.02.2026).

8. Уразалин, Б.Т. Практические рекомендации, направленные на развитие научнотехнического обеспечения содержания в учрежденияхминимальной безопасности / Б.Т.Уразалин // Құқық қорғау органдары академиясының Жаршысы. – 2024. – № 3 (33). – С. 79-89.