ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЗАҢНАМАСЫ БОЙЫНША БЮДЖЕТ ҚАРАЖАТЫН ТИІМСІЗ ЖОСПАРЛАУ МЕН ТИІМСІЗ ПАЙДАЛАНУДЫ КРИМИНАЛИЗАЦИЯЛАУ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ

Мақалада авторлар Қазақстан Республикасында бюджет қаражатын тиімсіз жоспарлау және тиімсіз пайдалану мәселелерін зерттеді. Атап айтқанда, мемлекеттік бюджетті жұмсаудың жай-күйі туралы статистикалық деректер талданды. Талдау нәтижелері бойынша бюджет қаражатын тиімсіз жоспарлау және (немесе) пайдалану жауапты лауазымды тұлғалар жасаған ең көп таралған әкімшілік бұзушылықтардың бірі болып табылатыны анықталды. Авторлардың пікірінше, арнайы әкімшілік-құқықтық норманың болуы мұндай әрекеттің жолын кесуге де, алдын алуға да ықпал етпейді. Статистикамен қатар авторлар бюджет қаражатын тиімсіз жоспарлаумен және (немесе) пайдаланумен күресудің әлемдік тәжірибесін, сондай-ақ отандық ғалымдардың еңбектерін зерделеді. Жақын және алыс шетелдердің көпшілігінде мұндай құқық бұзушылықтар қылмыстық сипатта болады, ал олардыжасау үшін жауаптылық қылмыстық заңнамаға сәйкес келеді. Осыған байланысты, авторлар бюджет қаражатын тиімсіз жоспарлауды және (немесе) пайдалануды «әкімшілік жауаптылық» институтының призмасы арқылы қылмыстық жазаланатын әрекеттерге жатқызу туралы ұсыныстар енгізді.

1. Sembiyeva, L. The Role of Budget Planning in Improving the Efficiency of Economic Policy in Kazakhstan / L. Sembiyeva, et al. // Perspectives on culture. – 2020. – № 28 (1). – Pp. 43-67.

2. Hsu, Sh.-L. Inefficient Inequality / Sh.-L. Hsu // Indiana Journal of Law and Social Equality. – 2016. – Vol. 5. No. 1. – Pp. 1-46.

3. Мамитова, Ж.М. О криминализации нецелевого использования бюджетных средств / Ж.М. Мамитова // Қазақстан Республикасы Заңнама институтының жаршысы. – 2015. – № 2 (38). – С. 172-175.

4. О.В. Климова. Об уголовно-правовом гарантировании эффективного использования бюджетных средств на примере ст. 285 УК РФ // Государство и право: вопросы методологии, истории, теории и практики функционирования. – Самара: Самарский национальный исследовательский университет имени академика С.П. Королёва, 2022. – С.371-382.

5. Байсеитов, Б.С. Административная преюдиция: проблемы и перспективы внедрения // Материалы ВИИИ международной научно-практической конференции «Трансформация юридической науки: взгляд молодых ученых». – Косшы: Академия правоохранительных органов при Генеральной прокуратуре Республики Казахстан, 2025. – С. 297-301.