ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ӘКІМШІЛІК СОТ ІСІН ЖҮРГІЗУДЕГІ ЗАҢДЫЛЫҚ ҚАҒИДАТЫ ЖАЙЫНДА

Мақала Қазақстан Республикасының Әкімшілік сот ісін жүргізудегі заңдылық қағидатының мазмұны мен рөлін кешенді талдауға арналған. Зерттеудің мақсаты заңдылық қағидатын нормативтік және доктриналдық түсінуді нақтылау, оның әділеттілік, мөлшерлестік қағидаттарымен байланысын анықтау. Зерттеу нормативтік құқықтық актілерді талдауды, шетелдік тәжірибені шолуды, сондай-ақ деректерді статистикалық талдауды қамтитын кешенді ішкі бағытқа сүйенеді.

Әдіснамалық негізді Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік іс жүргізу кодексін және мамандандырылған әкімшілік соттардың сот тәжірибесін талдауға негіз болатын ресми заңды, салыстырмалы құқықтық, жүйелік және құрылымдық-функционалдық әдістер құрайды. Заңдылық қағидаты әкімшілік процестің жүйе құраушы бастамасы болып табылатыны көрсетілген, бірақ оны іске асыру әкімшілік және азаматтық соттар арасындағы юрисдикцияның қақтығыстарымен, құқықтық реттеудегі олқылықтармен және қоғамдық қызығушылық пен әкімшілік қалауды бағалау тәсілдерінің күрделене түсетіндігімен сипатталады. Әділдік пен субъективті құқықтарды тиімді қорғауды, сондай-ақ әкімшілік әділетті дамытудың шетелдік тәжірибесін ескере отырып, заңнаманы және сот практикасын одан әрі жетілдіруді талап ете отырып, оны бірлікте түсіндіруді көздейтін заңдылықты материалдық түсіну қажеттілігі негізделеді.

1. Абдрасулов, Е.Б. К вопросу анализа принципов законности и справедливости в системе административного судопроизводства в Республике Казахстан / Е.Б. Абдрасулов, Е.Б. Ахметов, А.Б. Ахметова // Вестник Института законодательства и правовой информации РК. – 2025. – № 1. – С. 81-91.

2. Гришковец, А.А. Органы государственного управления: сущность и компетенция / А.А. Гришковец // Труды Института государства и права РАН. – 2015. – № 4. – С. 56-79.

3. Ахметов, Е.Б. Қазақстан Республикасының әкімшілік сот ісін жүргізудегі заңдылық, әділеттілік және соттың белсенді рөлі қағидаттарының өзара байланысы / Е.Б. Ахметов, Г.Е. Имамбаева // Құқық қорғау органдары академиясының Жаршысы. – 2025. – № 2 (36). – С. 18-25.

4. Жумагулов, А.М. Применение принципов административных процедур и административного судопроизводства в Республике Казахстан: практ. пособ. / А.М. Жумагулов. – Астана, 2023. – 121 с.

5. Пуделька, Й. Административное право Германии. Том 2 / Й. Пуделька. – Берлин: Инфотропик Медиа, 2023. – 352 с.

6. Dyzenhaus, D. The principle of legality in Administrative Law: Internationalisation as Constitutionalisation / D. Dyzenhaus // Oxford University Commonwealth Law Journal. – 2001. – № 1. – Pp. 5-34.

7. Chen, B. The principle of legality: Issues of rationale and application / B. Chen // Monash University Law Review. – 2020. – № 2. – Pp. 330-376.