АЗАМАТТАРДЫҢ КОНСТИТУЦИЯЛЫҚ ҚҰҚЫҚТАРЫНЫҢ ЖҮЙЕСІНДЕГІ ДЕНСАУЛЫҚ САҚТАУ ҚҰҚЫҒЫ

Денсаулықты қорғау құқығы адамның басқа құқықтары мен бостандықтарының негізі болып табылады. Денсаулық сақтаудың бүгінгі күні тек әлеуметтік мәселе ретінде ғана емес, сонымен қатар конституциялық-құқықтық категория ретінде пайда болуы зерттеуге ерекше мән беріп отыр. Жұмыстың мақсаты – азаматтардың конституциялық құқықтары жүйесіндегі денсаулықты қорғау құқығының орнын талдау, оның басқа да негізгі құқықтармен байланысын анықтау, сонымен қатар оның мазмұны мен конституциялық-құқықтық сипаттамаларын белгілеу.

Зерттеу объектісі – азаматтардың денсаулығын қорғау құқығын қамтамасыз етуге байланысты қоғамдық қатынастар.

Зерттеу пәні – оның өмір сүру құқығы, әлеуметтік қамсыздандыру және қолайлы қоршаған орта сияқты басқа конституциялық құқықтармен байланысы мен өзара әрекеті.

Зерттеу әдістемелік тұрғыдан ұлттық және халықаралық құқық нормаларын қарастыруға, шетелдік және отандық авторлардың еңбектерін және халықаралық ұйымдардың құжаттарын теориялық негіз ретінде пайдалануға негізделген.

Авторлар Конституцияның 29-бабының ресми түсіндірмесін және денсаулықты қорғау мәселелеріне қатысты конституциялық нормалардың мәні мен мазмұнын нормативтік-құқықтық түсіндіруді әзірлеу үшін Қазақстан Республикасының Конституциялық Сотына үндеу жолдау қажеттілігі туралы қорытындыға келді. 

1. Society, K. Constitutional status and management system of the right to health as a fundamental right of the state / K. Society, S.B. Cha, E.A. Kim // Forum of Public Safety and Culture. – 2024. – Pp. 61-70.

2. Yamin, A.E. Analysing governments' progress on the right to health / A.E. Yamin, L.B. Filho, C.G. Malca // Bulletin of the World Health Organization. – 2024. – № 102 (5). – Pp. 307-313.

3. Туркин, М.М. Социально-правовые вопросы охраны здоровья в Российской Федерации и США / М.М. Туркин, Е.В. Пушкарская // Закон и право. – 2020. – № 6. – С. 73-76.

4. Hochang, R. A Comparative Study on the Protection of Citizens’ Right to Health Focus on the Public Health Policy of Korea and the USA / R. Hochang, Kim. A Jongho // Asian Journal of WTO & International Health Law and Policy. – 2019. – № 1 (14). – Pp. 179-226.

5. Коллектив авторов. Конституционное право Республики Казахстан. Академический курс: в 2-х т. Т.1. / под общ. ред. К.А. Мами. – Алматы, 2021. – 640 с.

6. Ибрагимова, Ф.Г. Право граждан Республики Казахстан на охрану здоровья: теоретические и практические аспекты / Ф.Г. Ибрагимова, Е.М. Айтказин // Құқық қорғау органдары академиясының Жаршысы. – 2022. – № 1 (23). – С. 25-31.

7. Ибрагимова, Ф.Г. Некоторые аспекты правового регулирования качества медицинской помощи в Республике Казахстан: проблемы и пути решения / Ф.Г. Ибрагимова, Е.М. Айтказин, Ж.Т. Калияуов // Құқық қорғау органдары академиясының Жаршысы. – 2022. – № 4 (26). – С. 5665.

8. Конституция Республики Казахстан: научно-практический комментарий. – Астана, 2018. – 640 с.

9. Швец, Ю.Ю. Содержание конституционного права человека на охрану здоровья / Ю.Ю. Швец // Евразийская адвокатура. – 2019. – № 5 (42). – С. 67-70.

10. Тобес, Б. Право на здоровье: теория и практика / Б. Тобес. – М.: Устойчивый мир, 2001. – 370 с.

11. Gutterman, A.S. Right to Health under International Human Rights Law / A.S. Gutterman // SSRN Electronic Journal. – 2023. – Pp. 1-25.

12. Yamin, A.E. The right to health / A.E. Yamin // Research Handbook on Economic, Social and Cultural Rights as Human Rights. – 2020. – Pp. 159-179.

13. Riedel, E. The Right to Health under the ICESCR: Existing Scope, New Challenges and How to Deal with It; In: von Arnauld A, von der Decken K, Susi M, editors // The Cambridge Handbook of New Human Rights: Recognition, Novelty, Rhetoric. – Cambridge University Press, 2020. – Pp. 107-123.

14. Braveman, P. Social conditions, health equity, and human rights / P. Braveman // Health and human rights. – 2010. – № 12,2. – Pp. 31-48.