АЙЫПТАУДЫ ҚОЛДАУШЫ ЖӘНЕ ЖАЗАЛАРДЫ ҰСЫНУШЫ ТАРАП РЕТІНДЕ ПРОКУРОРДЫҢ СОТТА ҚАТЫСУЫНЫҢ ЖЕКЕЛЕГЕН АСПЕКТІЛЕРІ

Мақалада прокурордың айыптауды қолдайтын және жазаны ұсынатын тарап ретінде сотқа қатысуының кейбір мәселелері қарастырылған. Айыптау тарапының ұғымдары, мемлекеттік айыптаушының функциялары мен құзыреттері, сондай-ақ сотта дайындау және дәлелдеу процесіне қойылатын талаптар қаралады. Қазақстан Республикасының Қылмыстық-процестік кодексі 7-бабының түсіндірмесінде қамтылған ұғымдарды түсіндірудегі анықталған сәйкессіздіктер мен олқылықтарға ерекше назар аударылады, бұл заңдық қайшылықтарды тудырады. Сонымен қатар, ол негізгі сот талқылауының ең жауапты кезеңі – сот тергеуі және мемлекеттік айыптаушының жаза түрлерін ұсынудағы функцияларын орындауы туралы айтады. Жауаптылыққа тартылатын адамның кінәсін дәлелдеуге, сондай-ақ жаза тағайындау кезіндегі прокурордың ұстанымына ерекше көңіл бөлінеді. Қорытынды бөлімде авторлар қылмыстық-процестік заңнамаға өзгерістер енгізу туралы қорытынды жасап, тұжырымдар дайындады.

1. Shiu, G.T. Public Prosecution vis à vis the Protection of the Legal System and the Protection of Fundamental Human Rights. In: Oliveira, J.C., Cardinal, P. (eds). One Country, Two Systems, Three Legal Orders Perspectives of Evolution. – Springer, Berlin, Heidelberg, 2009. – Pp. 271-281 [Electronic resource] – Access mode: https://doi.org/10.1007/978-3-540-68572-2_15 (Access data: 23.01.2025).

2. Mota Prado, M. Corruption and Separation of Powers: Where do Prosecutors Fit? [Electronic resource] / M. Mota Prado, F. Kerche, M. Marona // Hague Journal on the Rule of Law. – 2024. – № 16 (33). – Pp. 643-669. – Access mode: https://doi.org/10.1007/s40803-024-00229-0 (Access data: 23.01.2025).

3. Строгович, М.С. Курс советского уголовного процесса: Основные положения науки советского уголовного процесса. Т.1 / М.С. Строгович. – М.: Наука, 1968. – 470 c.

4. Шaриповa, А. Процессуaльное положение госудaрственного обвинителя в судебном рaзбирaтельстве и его соотношение с положением потерпевшего / А. Шaриповa // Вестник КазНУ. Серия: Юридическая. – 2018. – № 77 (1). – С. 288-292.

5. McConville, M., & Marsh, L. Criminal Judges. Cheltenham, UK: Edward Elgar Publishing. – 2014 [Electronic resource] – Access mode: https://doi.org/10.4337/9781782548928 (Access data: 23.01.2025).

6. Xin, F. Public prosecutors in the Chinese criminal trial – courtroom discourse from the prosecution perspective [Electronic resource] / F. Xin // International Journal of Legal Discourse. – 2016. – № 1 (2). – Pp. 401-420. – Access mode: https://doi.org/10.1515/ijld-2016-0019 (Access data: 23.01.2025).

7. Holvast, N.L. An inquiry into the blurring boundaries between professionals and paraprofessionals in Dutch courts and the public prosecution service / N.L. Holvast, J.M.W. Lindeman // International Journal of Law in Context. – 2020. – № 16 (4). – Pp. 371-389.

8. Mateo Totić, E. The role of the public prosecutor’s office within criminal proceedings. Science [Electronic resource] / E. Mateo Totić // International Journal. – 2024. – № 3 (4). – Pp. 67-72. – Access mode: https://doi.org/10.35120/sciencej0304067t (Access data: 23.01.2025).

9. Miller, C.M. A survey of prosecutors and investigators using digital evidence: A starting point / C.M. Miller // Forensic Sci Int Synerg. – 2022. – DOI: 10.1016/j.fsisyn.2022.100296. – PMID: 37398922; PMCID: PMC10311201.

10. Абдиканов, Н.А. Производство в суде первой инстанции по уголовно-процессуальному праву Республики Казахстан: научн.-практич. пособ. / Н.А. Абдиканов, Т.Т. Балашов, А.В. Зенковский. – 2-е изд., перераб. и доп. – Алматы: Норма-К, 2011. – 307 с.