ЛУДОМАНИЯНЫҢ ОТБАСЫІШІЛІК ЗОРЛЫҚ-ЗОМБЫЛЫҚТЫҢ ӨРШУІНЕ ӘСЕРІ: ШЕТЕЛ ТӘЖІРИБЕСІН ТАЛДАУ ЖӘНЕ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ҚАРСЫ ІС-ШАРАЛАР

Мақалада лудоманияның отбасылық зорлық-зомбылықтың ушығуына әсері зерттеледі, оның ішінде экономикалық мәжбүрлеуге ерекше назар аударылады. Ойынға тәуелділік тудырған экономикалық зорлық-зомбылықтың түрлері, соның ішінде қаржылық қанау, материалдық ресурстарға қолжетімділікті шектеу және қарыздық міндеттемелерге мәжбүрлеу талданады. Бұл құбылыстарға қарсы іс-қимылдың құқықтық аспектілері Қазақстан Республикасының заңнамасы, атап айтқанда, «Тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу туралы» Заң аясында қарастырылады. Қолданыстағы нормаларда құмар ойындармен байланысты экономикалық зорлық-зомбылықтың алдын алу тетіктері нақты көрсетілмегені анықталды. Алдын алу шараларын жетілдіру мақсатында экономикалық зорлық-зомбылық жасаған адамдардың құмар ойындарға қатысуын шектеуге бағытталған заңнамалық өзгерістер енгізу ұсынылады. Мұндай құқық бұзушылықтарды анықтау және жолын кесуде құқық қорғау органдарының рөліне ерекше мән беріледі. Ұсынылған шаралар лудоманияның әлеуметтік-экономикалық салдарын азайтуға және отбасылық зорлық-зомбылық құрбандарын қорғауға бағытталған.

1. T.J. Lavis, P.W. Harvey, M.W. Battersby, D.P. Smith. Problem gambling, familial violence and alcohol misuse: Exploring the triad for treatmentseekers. Int. Gambl. Stud. – 2015. – Vol.15. – Pp. 273-284.

2. Schüll, N.D. Digital gambling: The coincidence of desire and design / N.D. Schüll // The Annals of the American Academy of Political and Social Science. – 2005. – Vol. 597. – Pp. 65-81.

3. Рахимбердин, К.Х. Теоретические и правовые аспекты противодействия бытовому насилию в законодательстве Республики Казахстан: проблемы и перспективы / К.Х. Рахимбердин, М.Р. Гета // Вестник Института законодательства и правовой информации Республики Казахстан. – 2021. – № 3 (66). – С. 62-73.

4. Нигматуллин, М.Р. Экономическое насилие в семье в современном обществе: понятие и виды / М.Р. Нигматуллин // Право и государство: теория и практика. – 2024. – № 12 (240). – С. 756-759.

5. Afifi, T.O. The relationship of gambling to intimate partner violence and child maltreatment in a nationally representative sample / T.O. Afifi, et al. // Journal of Psychiatric Research. – 2010. – Vol. 44 (5). – Pp. 331-337.

6. Bagshaw, D. Financial abuse of older people by family members: Views and experiences of older Australians and their family members / D. Bagshaw, et al. // Australian Social Work. – 2013. – Vol. 66. – Pp. 86-103.

7. Dowling, N.A. Problem gambling and family violence: Findings from a population-representative study / N.A. Dowling, et al. // Journal of Behavioral Addictions. – 2018. – Vol. 7. – Pp. 806-813.

8. Dowling, N.A. Problem gambling and family violence: Prevalence and patterns in treatmentseekers / N.A. Dowling, et al. // Addictive Behaviors. – 2014. – Vol. 39. – Pp. 1713-1717.

9. Palmer du Preez, K. Family violence in gambling help-seeking populations / K. Palmer du Preez // International Gambling Studies. – 2018. – Vol. 18. – Pp. 477-494.

10. Roberts, A. Gambling and physical intimate partner violence: Results from the national epidemiologic survey on alcohol and related conditions (NESARC) / A. Roberts, et al. // The American Journal on Addictions. – 2018. – Vol. 27. – Pp. 7-14.

11. O’Mullan, C. Understanding the Determinants of Gambling-Related Intimate Partner Violence: Perspectives from Women Who Gamble / C. O’Mullan, et al. // Violence Against Women. – 2022a. – Vol. 28. – Pp. 3037-3059.

12. Hodgins, D.C. The association between childhood maltreatment and gambling problems in a community sample of adult men and women / D.C. Hodgins, et al. // Psychology of Addictive Behaviors. – 2010. – Vol. 24. – Pp. 548-554.

13. Rabiner, D.J. A conceptual framework of financial exploitation of older persons / D.J. Rabiner, J. O’Keeffe, D. Brown // J. Elder Abuse Negl. – 2005. – Vol. 16. – Pp. 53-73.

14. Kutin, J.J. What is this thing called money? Economic abuse in young adult relationships / J.J. Kutin, M. Reid, R. Russell // Journal of Social Marketing. – 2019. – Vol. 9. – Pp. 111-128.

15. Adams, A.E. Development of the scale of economic abuse / A.E. Adams // Violence Against Women. – 2008. – Vol. 14 (5). – Pp. 563-588.

16. Lind, K. From Problem Gambling to Crime? Findings from the Finnish National Police Information System / K. Lind, et al. // Journal of Gambling Issues. – 2015. – № 30. – Pp. 98-123.

17. Hing, N. The relationship between gambling and intimate partner violence against women / N. Hing. – Sydney: ANROWS. 2020. – 148 p.