АЗАМАТТЫҚ СОТ ІСІН ЖҮРГІЗУДЕГІ АКТИВТЕРДІ ҚАЙТАРУ: ХАЛЫҚАРАЛЫҚ СТАНДАРТТАР ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ҚАЗАҚСТАНДА ЕНГІЗУДІҢ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ

Мақалада азаматтық сот ісін жүргізудегі активтерді қайтару мәселелері заңсыз баю жағдайларына қылмыстық-құқықтық ықпал етудің шектелуінен туындайтын өзекті мәселе ретінде қарастырылады. Әділдікке қол жеткізуге және бұзылған құқықтарды қалпына келтіруге ықпал ететін азаматтық тәркілеудің тиімді тетіктерін әзірлеу қажеттігі атап өтілді. Зерттеудің мақсаты – активтерді қайтару саласындағы халықаралық стандарттарды талдау және оларды Қазақстанның құқықтық жүйесіне енгізу перспективаларын бағалау. Жұмыста ұлттық және шетелдік нормативтік құқықтық актілерді, сондайақ халықаралық сот тәжірибесін салыстыру негізінде мәселені жан-жақты зерттеуді қамтамасыз ететін салыстырмалы құқықтық, тарихи-құқықтық және аналитикалық тәсілдер қолданылды. Зерттеудің негізгі нәтижелеріне ұлттық заңнамадағы бар олқылықтарды анықтау, Еуропалық Адам құқықтары соты мен Еуропалық Одақ Сотының құқық қолдану тәжірибесін жетілдірудегі маңыздылығын негіздеу кіреді. Заңсыз баюға қарсы іс-қимылдың тиімді құралы ретінде азаматтық тәркілеу институтын кеңейту мақсатында Қазақстан заңнамасын одан әрі жетілдіру қажеттігі туралы қорытынды жасалады.

1. Капица, Л.М. Теневая глобализация / Л.М. Капица // Вестник МГИМО-Университета. – 2014. – № 3 (36). – С. 69-81.

2. Takoff, Ch. Key Issues of Civil Law in Corruption Cases in Bulgaria / Ch. Takoff // Nomos, 2009. – 280 р.

3. Young, Simon N.M. Why Civil Actions Against Corruption? /simon N.M. Young // Journal of Financial Crime. – 2009. – № 16. – Рр. 144-159.

4. Айдарбаев, С.Ж. Правовые основы возврата государству незаконно выведенных активов: опыт Европейского Союза и Совета Европы. / С.Ж. Айдарбаев, С.Т. Турсунбеков // Құқық қорғау органдары академиясының Жаршысы. – 2025. – № 2 (36). – С. 195-204.

5. Абубакирова, Г.М. Правовые механизмы конфискации и возврата активов в Китайской Народной Республике: анализ опыта и перспективы применения в Казахстане / Г.М. Абубакирова, Г.Е. Жандыкеева // Құқық қорғау органдары академиясының Жаршысы. – 2025. – № 2 (36). – С. 187-194.