ҚЫЛМЫСТЫҚ ІС ЖҮРГІЗУДІ ДӘЛЕЛДЕУДЕ АШЫҚ ДЕРЕКТЕР КӨЗДЕРІН (OSINT) ҚОЛДАНУ

Алдын ала тергеудің тиімділігі оның бастапқы кезеңінде ақпарат жинау сапасына байланысты, әсіресе қылмыстарды «ізбе із» ашқан кезде. Мақалада Қазақстан Республикасының Қылмыстық процесінде ашық деректерді (OSINT) пайдаланудың құқықтық негіздері талданады. Ашық көздерден алынған ақпаратты дәлел ретінде қолдануды реттейтін заңнамалық нормалар, сондай-ақ әртүрлі нормативтік актілер мен халықаралық келісімдерде «компьютерлік ақпарат» ұғымын түсіндіру қарастырылады. OSINT-ті қазақстандық құқық қорғау органдарының қызметіне енгізуге, оның әлеуеті мен құқықтық олқылықтарына ерекше назар аударылды. Цифрлық іздерді талдау, әлеуметтік медиа мониторингі, қаржылық транзакцияларды қадағалау және блокчейн деректерін қоса алғанда, АҚШ пен ЕОның халықаралық тәжірибесі келтірілген. Авторлар OSINT-ті қолдануда құқықтық реттеуді жетілдіру және құқық қорғау органдарының мүмкіндіктерін кеңейту қажеттілігі туралы қорытынды жасайды.

1. Пирогов, В.Е. Неправомерный доступ к компьютерной информации: теоретические проблемы толкования понятия компьютерной информации / В.Е. Пирогов // Тренды развития современного общества: управленческие, правовые, экономические и социальные аспекты: сб. науч. ст. 14-й Всерос. науч.-практ. конф. – Курск, 2024. – С. 537-539.

2. Минькашев, Э.Г. Понятие информации и компьютерной информации: правовые аспекты / Э.Г. Минькашев // Молодой ученый. – 2021. – № 50 (392). – С. 283-287.

3. Россинская, Е.Р. Судебная компьютерно-техническая экспертиза / Е.Р. Россинская, А.И. Усов. – М.: Право и закон, 2001. – 414 с.

4. Paulson, T.M. Intelligence Issues & Developm / T.M. Paulson. – Nova Publishers, 2008. – 177 p.

5. Rid, T. War 2.0: Irregular Warfare in the Information Age / T. Rid, M. Hecker. – Praeger, 2009. – 278 p.

6. Еркенов, Б.Д. Эффективность применения инструментов OSINT при противодействии преступной легализации (отмыванию) / Б.Д. Еркенов, С.А. Сейлханова // Құқық қорғау органдары академиясының Жаршысы. – 2024. – № 2 (32). – С. 175-183.

7. Дарменова, А.С. Открытые данные: двадцатипятилетняя история развития / А.С. Дарменова, Ж.Д. Мамыкова, К.Н. Андерсен // Вестник НГУЭУ. – 2020. – № 2. – С. 183-197.

8. Панюкова, С.А. Роль открытых данных в развитии журналистики данных/ С.А. Панюкова // Знак: проблемное поле медиаобразования. – 2015. – № 1 (15). – С. 25-33.

9. Bazzell, M. Open Source Intelligence Techniques: Resources for Searching and Analyzing Online Information. – 9th ed. / M. Bazzell. – Independently Published, 2021. – 666 p.

10. Lowenthal, M.M. Intelligence: From Secrets to Policy. – 7th ed. / M.M. Lowenthal. – CQ Press, 2017. – 593 p.

11. Сукманов, А.О. Понятие и сущность оперативно-розыскного мониторинга открытых источников информации / А.О. Сукманов // Вестник Калининградского юридического института МВД России. – 2011. – № 1 (23). – С. 17-19.

12. Сарычев, М.М. Использование открытых источников в раках ОРД / М.М. Сарычев // Научные исследования XXI века. – 2024. – № 2 (28). – С. 151-154.

13. Осипенко, А.Л. Оперативно-розыскной мониторинг информационных ресурсов глобальных компьютерных сетей / А.Л. Осипенко // Оперативник (сыщик). – 2009. – № 3 (20). – С. 28-32.

14. Овчинский, А.С. Оперативно-розыскная информация в инициативных аналитических исследованиях / А.С. Овчинский, К.К. Борзунов // Вестник экономической безопасности. – 2016. – № 2. – С. 180-183.