КҮДІКТІЛЕРДІ ҚОРҒАУ КЕПІЛДІКТЕРІН ІСКЕ АСЫРУ ЖӘНЕ ҚЫЛМЫСТЫҚ ПРОЦЕСТЕ АЗАПТАУДЫҢ АЛДЫН АЛУ МӘСЕЛЕЛЕРІ

Мақалада Қазақстан Республикасы құқық қорғау органдарының қызметінде азаптауды және қатыгездік, адамгершілікке жатпайтын немесе ар-намысты қорлайтын қарым-қатынастың өзге де нысандарын қолдануға ықпал ететін жүйелік факторлар қарастырылады. БҰҰ-ның 1984 жылғы азаптауға қарсы конвенциясын және оған Факультативтік хаттаманы қоса алғанда, ұлттық заңнамаға, құқық қолдану практикасына және халықаралық стандарттарға талдау жүргізілді. Қылмыстарды ашудың жоспарлы көрсеткіштері жүйесінің ықпалына, тергеудің мойындау айғақтарына тәуелділігіне, қамауда ұстау жағдайларына және күдіктілердің процестік кепілдіктерінің жеткіліксіз іске асырылуына ерекше назар аударылды. Тергеулер мен сот бақылауының ашықтығын, тәуелсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған шетелдік тәсілдер (Германия, Франция, Ұлыбритания, АҚШ) зерттелуде. Заңнаманы жетілдіру, азаптау үшін қылмыстық жауаптылықты күшейту, прокурорлық қадағалау өкілеттіктерін кеңейту және қорғаудың институционалдық кепілдіктерін нығайту жөнінде ұсыныстар тұжырымдалған.

1. Jensen, S. Human Rights Protection and Torture /s. Jensen, T. Kelly // British Academy Journal of Humanities and Social Sciences. – 2022. – Vol. 10 (S3). – Pp. 5-25.

2. Мицкая, Е.В. О новой редакции статьи 146 УК РК и ее соответствии Конвенции против пыток / Е.В. Мицкая, А.М. Космамбетова, Р.А. Альшуразова // Вестник Института законодательства и правовой информации РК. – 2024. – № 2. – С. 45-58.

3. Turlaev, A.V. Human rights to protection from torture and other cruel, inhuman or degrading treatment or punishment / A.V. Turlaev, N.S. Akhmetova // Вестник Карагандинского университета им. Е.А. Букетова. Серия: Право. – 2025. – № 30, 3 (119). – С. 59-68.