ҚАРУЛЫ ҚАҚТЫҒЫСТАР КЕЗІНДЕГІ ЖЫНЫСТЫҚ ЗОРЛЫҚ-ЗОМБЫЛЫҚ АДАМЗАТҚА ҚАРСЫ ҚЫЛМЫС ЖӘНЕ ГЕНОЦИД РЕТІНДЕ

Мақалада 1993 жылғы бұрынғы Югославия және 1994 жылғы Руанда бойынша Халықаралық қылмыстық трибуналдардың жыныстық зорлық-зомбылықпен байланысты қылмыстар және олардың нәтижелері талданады. Халықаралық әділет тарихында алғаш рет зорлау бұрынғы Югославия трибуналының жұмысында адамзатқа қарсы қылмыс ретінде танылды. Аталған трибуналға, Руандада болған террордын тергеу барысында, тутси тайпаларының әйелдері мен қыздарын жаппай зорлануының салдарынан, бұл геноцидтік зорлау деп мәлімдеуге мүмкіндік берді. Аса ауыр қылмыстар, мемлекеттің жоғарғы биліктегі қызметкерлері алдын-ала дайындаған жоспары бойынша іске асты. Зерттеу нәтижелеріне сәйкес, қылмыстардың ауқымы Руандадағы зорлаудың ұлттық белгілері бойынша адамдар тобын жою үшін қару болғанын растады. Зерттеу нәтижелері, әскери қылмыскерлерді жоспарланған геноцидті жүзеге асырды деп айыптауға себеп болды.

1. A. Roberts. Foundational myths in the laws of war: The 1863 lieber code, and the 1864 geneva Convention. – 39 p. [Electronic resource] – Access mode: https://law.unimelb.edu.au/__data/assets/pdf_file/0020/3144314/Roberts.pdf (Access date: 20.05.2024).

2. Martinez, J.S. Guilty associations: Joint criminal enterprise, command responsibility, and the development of international criminal law [Electronic resource] / J.S. Martinez, A.M. Danner. – 2004. – 87 p. – Access mode: https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=526202 (Access date: 20.05.2024).

3. Charlene, L. Muehlenhard. Definitions of rape: scientific and political implications / L. Charlene // Journal of Social Problems. – Oxford. – 2023. – № 48 (1). – Pp. 23-44.

4. Гуськова, Е.Ю. Международный трибунал по бывшей Югославии: деятельность, результаты, эффективность / Е.Ю. Гуськова. – М.: Индрик, 2012. – 544 с.

5. Mukhambetova, I.S. Formation and current status of the international institutional system of refugee protection / I.S. Mukhambetova // Құқық қорғау органдары академиясының Жаршысы. – 2022. – № 4 (26). – С. 85-94.

6. Obijiofor Aginam. Global health governance: International law and public health in a divided world [Electronic resource] / Obijiofor Aginam. – University of Toronto Press, 2005. – 240 p. – Access mode: https://www.jstor.org/stable/10.3138/9781442675377 (Access date: 20.05.2024).

7. F. Nduwimana. AIDS intersects with genocide [Electronic resource] – Access mode: https://thesentinelproject.org/2013/12/01/aids-intersects-with-genocide/ (Access date: 20.05.2024).

8. Brent, B. The endless debate over the G-Word [Electronic resource] / B. Brent // Genocide research and prevention: An international journal. – 2006. – № 1 (1). – Access mode: https://digitalcommons.usf.edu/gsp/vol1/iss1/10 (Access date: 20.05.2024).

9. Nzitatira, J.F. Frizzell. Analysis of participation in the 1994 genocide in Rwanda / J.F. Nzitatira, L.S. Edgerton // Sage journals. – 2024. – № 2 (60). – Pp. 56-60.

10. L. Stemple. Male rape and human rights. – Pp. 605-647 [Electronic resource] – Access mode: https://web.archive.org/web/20100602095417/https://www.uchastings.edu/hlj/archive/vol60/Stemple_60-HLJ-605.pdf (Access date: 20.05.2024).

11. Mamdani, M. Overview: The history of the Genocide in Rwanda / M. Mamdani // Cambridge University Press. – 2023. – № 2 (43). – Pp. 307-311.