ВИРТУАЛДЫ ВАЛЮТАЛАР САЛАСЫНДАҒЫ АҚШАНЫ ЖЫЛЫСТАТУ: ТӘУЕКЕЛДЕР ЖӘНЕ РЕТТЕУ

Бұл мақала жаһандық экономиканы жедел цифрландыру және қаржы ағындарын трансформациялау жағдайында виртуалды валюталарды, ең алдымен криптовалюталарды пайдалана отырып, қылмыстық кірістерді жылыстатудың ауқымы мен тетіктерін зерттеуге арналған.
Жұмыста есірткі саудасынан, киберқылмыстардан, бопсалаудан, санкцияларды айналып өтуден және терроризмді қаржыландырудан алынған қаражатты заңдастыру схемаларын қоса алғанда, құқыққа қарсы қызметте криптовалюталарды пайдалану нәтижесінде туындайтын құқықтық, технологиялық және институционалдық тәуекелдерге жан-жақты талдау жүргізілді.
Орталықсыздандыру, транзакциялардың бүркеншік аты және активтердің шығу тегін жасырудың техникалық мүмкіндіктері сияқты виртуалды активтердің негізгі ерекшеліктеріне – араластырғыштар, анонимді криптовалюталар, DeFi протоколдары және NFT арқылы ерекше назар аударылады.
Күдікті транзакцияларды анонимизациялаудағы аналитикалық платформалардың рөлі және тергеушілерді, прокурорларды және талдаушыларды институционалдық даярлау қажеттілігі атап өтіледі. Құқықтық жаңартуды, техникалық қайта жарақтандыруды және күш-жігерді халықаралық үйлестіруді қамтитын қаржылық мониторингке тәсілдерді кешенді трансформациялау қажеттілігі туралы қорытынды жасалды. Криптотранзакцияларды талдаудың ұлттық орталықтарын құру, жаһандық реттеушілермен өзара іс-қимылды күшейту, блокчейн-сарапшыларды сертификаттау және цифрлық дәлелдемелермен процессуалдық өңдеуді стандарттау бойынша ұсыныстар ұсынылды.

1. Егорова, Н.А. Правовые основы противодействия легализации преступных доходов в цифровой экономике / Н.А. Егорова, А.В. Захаров. – М.: Проспект, 2020. – 232 с.

2. Зыгин, А.Ю. Проблемы анонимности в блокчейн-сетях: на примере Monero и Zcash / А Ю. Зыгин, М.С. Головин // Информационная безопасность. – 2021. – № 3 (27). – С. 18-24.

3. J. Cox. Jamie Dimon lashes out on crypto: “If I was the government, I’d close it down” // CNBC. – 06.12.2023 [Электронный ресурс] – Режим доступа: https://www.cnbc.com/2023/12/06/jamie-dimonlashes-out-on-crypto-if-i-was-the-government-id-close-it-down.html (дата обращения: 22.08.2025).

4. Кулибаев, Б.Ж. Уголовно-правовая политика Республики Казахстан в отношении виртуальных активов: тенденции и проблемы правоприменения / Б.Ж. Кулибаев // Уголовное право и криминология. – 2024. – № 2 (18). – С. 83-92.

5. K. Westmore. Anti-Money Laundering Supervision of the Professions in the UK: Four Key Challenges and How to Address Them. – London: Royal United Services Institute, 2023. [Электронный ресурс] – Режим доступа: https://www.rusi.org/explore-our-research/publications/policy-briefs/antimoney-laundering-supervision-professions-uk-four-key-challenges-and-how-address-them (дата обращения: 23.08.2025).