ЭКСТРЕМИСТІК ЖӘНЕ ТЕРРОРИСТІК ҚЫЛМЫСТАРЫ ҮШІН СОТТАЛҒАНДАРДЫ ҚАЙТА ӘЛЕУМЕТТЕНДІРУ: ЭКСТРЕМИЗМГЕ ИДЕЯЛЫҚ ҚАРСЫ ТҰРУДЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК ТӘСІЛДЕРІ

Қылмыстық-атқаружүйесініңмекемелеріэкстремизмгеқарсыіс-қимылдыңжалпымемлекеттік жүйесіндегі неғұрлым күрделі объектілер болып табылады. Мұнда қылмыстық субмәдениет, дәлірек айтсақ, оның ерекше жағдайы – түрме субмәдениеті – радикалды қоғамдастықтың субмәдениетімен бірігеді.

Бір жағынан, Қылмыстық-атқару жүйесінің мекемелері экстремистерді оқшаулау арқылы қоғамның қауіпсіздігін қамтамасыз етеді, ал екінші жағынан, мұнда экстремистік қызметтің барлық түрлерін жүзеге асыру үшін жағдайлар жасалуы мүмкін: радикалды идеологияны тарату, топтарды құру, жалдау және т.б.

Сондықтан онда экстремистік және террористік қылмыстар үшін сотталғандарды теологиялық қайта әлеуметтендірудің нысандары мен әдістері ерекше орын алады.

Бұл жұмыстың маңызды және тиімді құрамдас бөлігі деструктивті идеялардың беделін түсіру және дәстүрлі рухани құндылықтарды насихаттау болып табылады. Сонымен бірге, бір теологиялық оңалту, идеологиялық қарсылықтың бір түрі ретінде, кешенді қайта әлеуметтенудің элементі ретінде қарастырылмаса, қажетті нәтиже бермейтінін түсіну қажет.

Ұлттық бірегейлік пен толеранттылықты қалыптастыруға танылған мәдени-тарихи, саяси, патриоттық даму мәселелері идеологиялық қарсылықтың ажырамас бөлігі болуға тиіс.

1. Пьянников, В.И. Меры противодействия религиозному терроризму и экстремизму в учреждениях УИС РК / В.И. Пьянников // Вестник Барнаульского юридического института МВД России. – 2019. – № 1 (36). – С. 51-53.

2. Селезнев, И.А. Причины распространения радикального исламизма в делинквентной среде Западной Европы и России XXI в. / И.А. Селезнев // Бюллетень Центра этнорелигиозных исследований. – 2017. – № 1 (5). – С. 44-55.

3. Яворский, М.А. Причины радикализации осужденных в местах лишения свободы в России и за рубежом / М.А. Яворский // Национальная безопасность: стратегические приоритеты и система обеспечения. – Пермь, 2016. – С. 166-173.

4. S. Kern. Britain: Muslim Prison Population Up 200%. – 2013 [Electronic resource] – Access mode: http://www.gatestoneinstitute.org/3913/uk-muslim-prison-population (Access date: 05.05.2024).

5. Айтжанова, Д.А. Опыт европейских стран в противодействии религиозному экстремизму: дис. … д-ра по профилю. – Нур-Султан, 2021. – 180 с.

6. Козловский, С.Н. Ресоциализация осужденных в исправительных учреждениях / С.Н. Козловский // Вестник Нижегородского университета им. Н.И. Лобачевского. Серия Право. – 2019. – № 1. – С. 122-128.

7. Баранов, Ю.В. Стадии ресоциализации осужденных в свете новых социологоантропологических воззрений и социальной философии / Ю.В. Баранов. – СПб.: Издательство Р. Асланова «Юридический центр Пресс», 2006. – 275 с.

8. Хван, И.И. Понятие и сущность ресоциализации осужденных к лишению свободы и ее соотношение со смежными институтами [Электронный ресурс] / И.И. Хван // Бюллетень науки и практики. – 2021. – № 6 (7). – С. 382-387. – Режим доступа: https://doi.org/10.33619/2414-2948/67/43 (дата обращения: 05.05.2024).

9. El-Said, H. Countering Violent Extremism: Scientific Methods & Strategies / H. El-Said, L. Kolesnikova. – 2021 [Electronic resource] – Access mode: https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA552480.pdf (Access data: 06.05.2024).

10. Koomen, W. The Psychology of Radicalization and Terrorism [Electronic resource] / W. Koomen. – Imprint Routledge, 2015. – 284 p. – Access mode: https://www.taylorfrancis.com/books/mono/10.4324/9781315771984/psychology-radicalization-terrorism-joop-van-der-pligt-willem-koomen (Access data: 06.05.2024).

11. Religion, Identity and Politics: Germany and Turkey in Interaction; edited by H. Gülalp, G. Seufert. – London: Imprint Routledge, 2013. – 216 p. [Electronic resource] – Access mode: https://www.taylorfrancis.com/books/edit/10.4324/9780203100660/religion-identity-politics-haldung%C3%BClalp-g%C3%BCnter-seufert (Access data: 06.05.2024).

12. Michael S. Smith II. Countering Online Radicalization: A Strategy for Action [Electronic resource] / Michael S. Smith II. – 55 p. – Access mode: https://icsr.info/wp-content/uploads/2010/03/ICSR-ReportThe-Challenge-of-Online-Radicalisation-A-Strategy-for-Action.pdf (Access data: 06.05.2024).

13. Уваров, И.А. Идеология пенитенциарного сообщества в системе формирования общественного сознания осужденных [Электронный ресурс] / И.А. Уваров // Научно-практический журнал Вологодского института права и экономики ФСИН. Преступление. Наказание. Исправление. – 2012. – № 2 (18). – С. 40-43. – Режим доступа: https://cyberleninka.ru/article/n/ideologiya-penitentsiarnogo-soobschestva-v-sisteme-formirovaniya-obschestvennogo-soznaniyaosuzhdennyh/viewer (дата обращения: 05.05.2024).

14. Прохоров, А.М. Советский энциклопедический словарь; ред. кол.: А.А. Гусев и др. – Изд. 4-е. – М.: Сов. энциклопедия, 1987. – 1632 с.

15. Нурадинов, А.С. О некоторых проблемах исследования религиозного радикализма и терроризма (на примере опыта Казахстана) [Электронный ресурс] / А.С. Нурадинов, А.Н. Джумагельдинов // Национальный психологический журнал. – 2022. – № 1 (45). – С. 43- 52. – Режим доступа: https://npsyj.ru/upload/iblock/066/19hydhmggm9uoyaul7w05as1hs1zmdqk/06_Nuradinov_1_2022_43_52.pdf (дата обращения: 05.05.2024).