АЗАМАТТЫҚ ІСТЕР БОЙЫНША СОТ ШЕШІМДЕРІНІҢ ЗАҢДЫЛЫҒЫН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ҮШІН ПРОКУРОРЛЫҚ ҚАДАҒАЛАУДА ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТТІ ҚОЛДАНУ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ

Мақалада Қазақстан Республикасының прокуратура органдарында азаматтық істер бойынша сот шешімдерінің заңдылығын қамтамасыз ету қызметінде жасанды интеллект технологияларын пайдаланудың тиімді жолдары қарастырылады. Машиналық оқыту және болжамдық аналитиканы сот практикасын мониторингтеу, жинақтау процестеріне енгізу – құқықтық стандарттардан ауытқуларды жедел анықтау, прокуратуралық қадағалауға негізделген ұсыныстарды қалыптастыруға мүмкіндік беретін актілердің массивін автоматты өңдеуді қамтамасыз ететіні көрсетілген. Жеке деректерді қорғау, алгоритмдердің түсініктілігі, шешімдердің ашықтығы мен есептілігі сияқты құқықтық және этикалық шектеулер қарастырылған, сондай-ақ үлгілердің нормативтік реттелуі мен тәуелсіз аудиттің қажеттілігі атап өтілген. Деректердің жабық инфрақұрылымына негізделген, әділеттік пен құқық үстемдігі қағидаттарымен ұштасқан технологиялық тиімділікке кезең-кезеңмен енгізу ұсынылады. «Цифрлық прокуратуралық бақылауды» әділет жүйесін жаңғыртудың бір элементі ретінде дамыту орынды деген қорытынды жасалу жоспарланған.

1. Н. Byrom , М. Piccinin-Barbieri , P. Wells. Towards effective governance of justice data. – OECD Working Papers on Public Governance, No. 74. – Paris: OECD Publishing, 2024. – 55 p.

2. M. Sadykov, et al. Properties of artificial intelligence systems in the context of their use in legal activities: 12th UUM International Legal Conference 2023 (UUMILC 2023). – Atlantis Press, 2024. – Pp. 156-169.

3. Sadykov, M.B. The use of artificial intelligence in law enforcement activity / M.B. Sadykov, S.Ch. Gajanayaka // Құқық қорғау органдары академиясының Жаршысы. – 2024. – № 1 (31). – Pp. 175-183.

4. Абдрасулов, Е.Б. Судебная практика и ее роль в развитии национального законодательства Республики Казахстан / Е.Б. Абдрасулов, Г.С. Рысжанова, А.Б. Сактаганова // Евразийский журнал международного права. – 2023. – № 3. – С. 51-62.

5. Turegeldiev, B. The role and significance of regulatory resolutions of the Supreme Court of the Republic of Kazakhstan in the current laws and regulations system / B. Turegeldiev, А. Yessenaliev, N. Askarbekkyzy // Евразийский журнал международного права. – 2024. – № 146 (1). – С. 202-211.

6. Ablaeva, E.B. Problems of judicial acts review in the Supreme Court of the Republic of Kazakhstan» / E.B. Ablaeva // Bulletin of the Institute of Legislation and Legal Information of the Republic of Kazakhstan. – 2024. – № 3 (78). – С. 135-143.

7. Сидорова, Н.В. Цифровизация судебной и правоохранительной деятельности в Республике Казахстан / Н.В. Сидорова, А.М. Серикбаева // Вестник Карагандинского университета. Серия: Право. – 2023. – № 4. – С. 54-65.

8. Сактаганова, И.С. Применение искусственного интеллекта при отправлении правосудия: перспективы и вызовы / И.С. Сактаганова, Е.В. Мицкая, А.Б. Сактаганова // Вестник Института законодательства и правовой информации. – 2025. – Т. 80. № 1. – С. 68-82.

9. Susskind, R. Online Courts and the Future of Justice / R. Susskind. – Oxford: Oxford University Press, 2019. – 347 p.

10. Shi, Ch. The Smart Court – A New Pathway to Justice in China? / Ch. Shi, T. Sourdin, B. Li // International Journal for Court Administration. – 2021. – № 2. – Pp. 45-59.

11. Слабоспицкий, А.С. Судебная система Сингапура (опыт работы в пандемию 2020 года) / А.С. Слабоспицкий // Вестник Казахского национального университета. Серия: Юридическая. – 2021. – Т. 97. № 1. – С. 78-86.

12. Terzidou, K. The Evolution of the Perception of Artificial Intelligence in the EU: The Case of Judicial Administration / K. Terzidou // Journal of Intellectual Property, Information Technology and Electronic Commerce Law. – 2023. – № 3. – Pp. 365-374.

13. Eisenhardt, K.M. Agency Theory: An Assessment and Review / K.M. Eisenhardt // Academy of Management Review. – 1989. – № 1. – Pp. 57-74.

14. Сахарбай, А. Қылмыстық процесте жасанды интеллектіні қолдану мүмкіндігі мен тәуекелі / А. Сахарбай // Хабаршы-Вестник Карагандинской академии МВД РК им. Б. Бейсенова. – 2023. – Т. 81. № 3. – С. 97-101.

15. Амуртаева, Д.Т. Применение искусственного интеллекта в прокурорской деятельности: перспективы и вызовы // Искусственный интеллект и будущее науки: подходы и технологии: матлы. международ. науч.-практ. конф. Байтурсыновские чтения-2025. – Костанай: Костанайский региональный университет, 2025. – С. 45-52.

16. Кайнар, Е.Е. Правовые аспекты конфиденциальности процессе интеграции искусственного интеллекта в законодательстве Республики Казахстан / Е.Е. Кайнар, А.Б. Акылбекова // ХабаршыВестник Карагандинской Академии МВД РК им. Б. Бейсенова. – 2025. – Т. 89. № 3. – С. 137-142.