ЦИФРЛЫҚ ҚЫЛМЫСТЫЛЫҚТЫҢ ҚАЗІРГІ ДАМУ ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ ҰЙЫМДАСҚАН ТОПТЫҢ ҰҒЫМЫ МЕН БЕЛГІЛЕРІ

Мақалада цифрлық қылмыстылықтың дамуы жағдайындағы ұйымдасқан топтың қылмыстыққұқықтық ұғымы зерттеледі. Ақпараттық-коммуникациялық технологияларды, цифрлық платформаларды және жасырын байланыс құралдарын пайдаланатын ұйымдасқан қылмыстық қызметтің қазіргі заманғы нысандары қарастырылады. Ұйымдасқан топтың белгілерін реттейтін Қазақстан Республикасының және бірқатар шет мемлекеттердің қылмыстық заңнамасына талдау жүргізілді. Зерттеу нәтижесінде ұйымдасқан топтың дәстүрлі белгілері цифрлық ортада әрекет ететін қылмыстық бірлестіктердің қызметін әрдайым толық бағалауға мүмкіндік бермейтіні анықталды. Зерттеу барысында ұйымдасқан топтың қылмыстық қызметтің сабақтастығы, қатысушылар құрамының тұрақтылығы және сандық құрамы, олардың әрекеттерінің үйлесімділігі, сондай-ақ қылмыстық мақсаттарға жету үшін цифрлық технологияларды пайдалану әлеуеті сияқты жүйелі белгілерін кешенді түрде бағалау қажеттігі негізделді. Зерттеу нәтижелері бойынша қазіргі жағдайда ұйымдасқан топ белгілерін соттық түсіндіруді жетілдіруге бағытталған ұсыныстар әзірленді.

1. Ott, T. Responding to the Threat of International Organized Crime: A Primer on Programs, Profiles, and Practice Points / T. Ott // United States Attorneys’ Bulletin. – 2012. – Vol. 60. – Pp. 1-24.

2. Di Nicola, A. Towards Digital Organized Crime and Digital Sociology of Organized Crime / A. Di Nicola // Trends in Organized Crime. – 2022. – Pp. 1-20.

3. Chawki, M. Nigeria tackles advance fee fraud [Электронный ресурс] / M. Chawki // Journal of Information, Law and Technology. – 2009. – No. 1. – Режим доступа: https://go.warwick.ac.uk/jilt/2009_1/chawki (дата обращения: 03.01.2026).

4. Борчашвили, И.Ш. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексiне түсіндірме: Жалпы бөлік. 1 том / И.Ш. Борчашвили. – Алматы: «Жеты жарғы», 2022. – 820 б.

5. Yar, M. The novelty of cybercrime: An assessment in light of routine activity theory / M. Yar // European Journal of Criminology. – 2005. – Vol. 2. № 4. – Рр. 407-427.

6. R. Dhamija. Why phishing works: Proceedings of the SIGCHI Conference on Human Factors in Computing Systems (CHI 2006). – Montreal, Quebec, Canada, 2006. – Pp. 581-590.

7. F. Maggi, Are the con artists back? A preliminary analysis of modern phone frauds: Proceedings of the 10th IEEE International Conference on Computer and Information Technology. – Bradford, West Yorkshire, UK, 2010. – Рр. 824-831.

8. Амуртаева, Д.Т. Некоторые вопросы уголовной ответственности за создание и руководство транснациональными преступными объединениями / Д.Т. Амуртаева // Құқық қорғау органдары академиясының Жаршысы. – 2025. – № 3 (37). – С. 65-72.