АҚПАРАТТЫҚ-ТЕЛЕКОММУНИКАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАР АРҚЫЛЫ ЖАСАЛАТЫН АЛАЯҚТЫҚТЫҢ АЛДЫН АЛУДЫҢ ҚЫЛМЫСТЫҚ-ҚҰҚЫҚТЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ

Мақалада ақпараттық-телекоммуникациялық технологиялар арқылы жасалатын алаяқтықтың алдын алудың қылмыстық-құқықтық тетіктері талданады. Зерттеудің мақсаты цифрлық ортада жасалатын алаяқтықтың құқықтық табиғатын айқындау, оның алдын алуда қылмыстық заңнаманың, құқық қолдану практикасының және құқық қорғау органдарының ұйымдастырушылық қызметінің рөлін анықтау. Жұмыста формальды-заңи, салыстырмалы-құқықтық, жүйелік-құрылымдық және доктриналық талдау әдістері пайдаланылды. Авторлар алаяқтықтың дәстүрлі белгілері цифрлық кеңістікте сақталғанымен, алдау тәсілдері, жәбірленушіге ықпал ету нысандары, дәлелдемелердің электрондық сипаты және қылмыстың трансшекаралық элементі оның алдын алуды күрделендіретінін негіздейді. Сонымен бірге құқықтық саралау өлшемдерін нақтылау, цифрлық іздерді бекіту тәртібін жетілдіру, жәбірленушіні ерте қорғау, банктер мен платформалармен өзара іс-қимылды күшейту және ақпараттық-талдамалық қызметті жетілдіру жөнінде ұсыныстар беріледі.

1. Овчинский, В.С. Криминология цифрового мира: учебник для магистратуры / В.С. Овчинский. – М.: Норма: ИНФРА-М, 2018. – 352 с.

2. Жолжаксынов, Ж.Б. Хищение посредством использования информационно-коммуникационных технологий в уголовном законодательстве Республики Казахстан / Ж.Б. Жолжаксынов, Е.Б. Жунусов // Хабаршы – Вестник Карагандинской академии МВД Республики Казахстан им. Б. Бейсенова. – 2021. – № 2 (72). – С. 20-25.

3. Togaibayeva, S.S. Features of the Commission of Fraud, Coupled with the Failure to Comply with the Provisions of a Civil Contract / S.S. Togaibayeva, et al. // Journal of Politics and Law. – 2019. – № 12 (3). – Pp. 69-79.

4. Хамит, Е.Е. «Фишинг» арқылы жасалатын интернет-жымқыруларды саралаудың ерекшеліктері / Е.Е. Хамит // Құқық қорғау органдары академиясының Жаршысы. – 2023. – № 3 (29). – 67-74 б.

5. Еспергенова, Е.В. Некоторые вопросы квалификации преступлений, связанных с хищением денежных средств со счетов банковских карт / Е.В. Еспергенова // Хабаршы – Вестник Карагандинской академии МВД Республики Казахстан им. Б. Бейсенова. – 2021. – № 2 (72). – С. 14-19.

6. Коржумбаева, Т.М. Ақпараттық технологиялар саласындағы қылмыстарды анықтау, алдын алу және жолын кесудегі ақпараттық-талдамалық жұмыстың ерекшеліктері / Т.М. Коржумбаева, С.М. Әбіжанов // Құқық қорғау органдары академиясының Жаршысы. – 2023. – № 3 (29). – 93-102 б.

7. Wall, D.S. Cybercrime: The Transformation of Crime in the Information Age / D.S. Wall. – Cambridge: Polity Press, 2024. – 356 p.

8. Jansen, J. Phishing and Malware Attacks on Online Banking Customers in the Netherlands: A Qualitative Analysis of Factors Leading to Victimization / J. Jansen, R. Leukfeldt // International Journal of Cyber Criminology. – 2016. – Vol. 10 (1). – Pp. 79-91.

9. Hong, J. The State of Phishing Attacks / J. Hong // Communications of the ACM. – 2012. – Vol. 55 (1). – Pp. 74- 81.

10. Drew, J.M. Online Victimization Risk and Self-Protective Strategies: Developing Police-Led Cyber Fraud Prevention Programs / J.M. Drew, L. Farrell // Police Practice and Research. – 2018. – Vol. 19 (6). – Pp. 537-549.