ӘСКЕРДЕГІ ПРЕВЕНТИВТІК ЖҰМЫСТЫҢ ҚАЗІРГІ ЗАМАНҒЫ МОДЕЛІ: ӘСКЕРИ ҚЫЗМЕТШІЛЕРДІҢ ҚАЗА БОЛУЫ МЕН ЖАРАҚАТТАНУЫНЫҢ АЛДЫН АЛУДЫҢ ЖҮЙЕЛІ ЖӘНЕ ЦИФРЛЫҚ ТӘСІЛІ

Мақалада әскери қызметшілердің қаза болуы мен жарақаттануының алдын алу мәселесі адамның өмірі мен денсаулығын қорғауға қатысты конституциялық кепілдіктер аясында қарастырылады. Әскердегі профилактикалық жұмыстың формалды-сандық үлгіден тәуекелдерді жүйелі басқару моделіне көшу үдерісі талданады. «Заң және тәртіп» қағидаты әскери саладағы профилактикалық саясатты жаңғыртудың институционалдық негізі ретінде бағаланады.

Құқық бұзушылықтардың алдын алудағы криминологиялық, кадрлық және психологиялық факторларға ерекше назар аударылады. Цифрландырудың проактивті бақылау және тәуекелдерді талдамалық мониторингтеу құралы ретіндегі рөлі ашып көрсетіледі. Құқықтық, ұйымдастырушылық және технологиялық шешімдерді біріктіретін кешенді тәсілдің қажеттілігі негізделеді. Әскери қызметшілердің қаза болуының алдын алу, әскери тәртіп және мемлекеттің қорғаныс қабілеті арасындағы өзара байланыс айқындалады. Зерттеу нәтижесінде Қазақстан Республикасында одан әрі дәйекті дамытуға бағдарланған превентивтік жұмыстың жүйелі моделі қалыптасып келе жатқаны туралы қорытынды жасалады.

1. Кудрявцев, В.Н. Причины преступности / В.Н. Кудрявцев. – М.: Юридическая литература, 1972. – 53 с.

2. Лунеев, В.В. Преступность XX века: мировые, региональные и российские тенденции / В.В. Лунеев. – М.: Норма, 1997. – 298 с.

3. Bandura, A. Social Learning Theory / A. Bandura. – New York: General Learning Press, 1977. – 78 p.

4. Дюркгейм, Э. Самоубийство: социологический этюд (пер. А.Н. Ильинского, под ред. В.А. Базарова). Издание Н.П. Карбасникова / Э. Дюркгейм. – СПб, 1912. – 21 с.

5. A. Birbayeva. President Tokayev Urges Unified Digital System for Kazakhstan’s Law Enforcement [Электронный ресурс]. – Режим доступа: https://astanatimes.com/2026/01/president-tokayev-urges-unified-digital-systemfor-kazakhstans-law-enforcement/?ysclid=mm98galw7z994572510.