МЕДИАЦИЯ ИНСТИТУТЫН ҚЫЛМЫСТЫҚ СОТ ІСІН ЖҮРГІЗУДЕ ҚОЛДАНУ ТУРАЛЫ: ТИІМДІЛІК МӘСЕЛЕЛЕРІ ЖӘНЕ ЖАҚСАРТУ ЖОЛДАРЫ

Мақалада медиация институтын қылмыстық сот ісін жүргізуде қолдану мәселесі қарастырылған. Медиация институтын қылмыстық іс жүргізу саласында қолдану ерекше өзекті болып табылады, сонымен бірге сот ісін жүргізудің осы саласындағы қазіргі проблема болашақта елеулі зардаптарға әкелуі әбден мүмкін. Азаматтық құқық саласындағы мәселе, әдетте, материалдық мүдделердің бұзылуына әкеп соқтырса, онда қылмыстық құқық саласында бұл проблема адамның негізгі конституциялық құқықтарының: бостандық, өмір сүру және т.б. құқықтардың бұзылуынан көрінеді.

Автор қылмыстық сот ісін жүргізуде медиацияны іс жүзінде қолдану кезіндегі мәселелерді қарастырды. Мақалада медиация процесін жақсартуға және оның құқықтық жүйеде тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз етуге бағытталған заңнамаға ұсыныстар мен өзгерістер енгізілді. Қазақстан Республикасы Қылмыстықпроцестік кодексіне енгізілген өзгерістер прокурорға медиация рәсімін тағайындау бойынша қылмыстық қудалауға, медиативтік келісімді бекітуге және медиацияның түпкі мақсатына қол жеткізген кезде қылмыстық қудалауды тоқтатуға балама ретінде өкілеттіктер береді. Сондай-ақ медиативтік келісімнің сақталуын және жәбірленушінің құқықтарын қорғауды қадағалауды жүзеге асыру қаралған. Бұл өзгерістер медиация институтын қылмыстық процесте пайдалануды ынталандыруға және кеңейтуге бағытталған.

1. Гуськова, А.П. Медиация в уголовном процессе / А.П. Гуськова, Д.В. Маткина // Российский судья. – 2009. – №2. – С. 34-37.

2. Марковичева, Е.В. Потенциальные возможности института медиации в ускорении российского уголовного судопроизводства / Е.В. Марковичева // Современное право. – 2009. – №11. – С. 114-116.

3. Головко, Л.В. Институт уголовно-правовой медиации и его перспективы в Российской Федерации / Л.В. Головко // Закон: Апрель. – 2009. – №4. – С. 127-135.

4. Худойкина, Т.В. Применение медиации: некоторые проблемы / Т.В. Худойкина, И.Н. Федин // European research. Олимп (Иваново). – 2016. – №5. – С. 71-72.

5. Bacon, J.R. Making Progress in Restorative Justice: A Qualitative Study.: Masters Dissertation Submission / J.R. Bacon. – Cambridge: Cambridge Univ, 2010. – 106 p.

6. Van Ness, D. Introducing Restorative Justice // Restorative Justice for Juveniles Conferencing, Mediation and Circles / D. Van Ness, A. Morris, G. Maxwell. – New Zealand. Oxford-Portland Oregon: Institute of Criminology Victoria Univ. of Wellington. – Pp. 3-16.

7. Baimoukhametova, G. Mediation in Criminal Proceedings in Kazakhstan and Foreign Countries: Comparative Legal Analysis [Electronic resource] / G. Baimoukhametova, et al. // Journal of Law and Sustainable Development, 2023. – №11(10). – Pp. 11-14. – Access mode: https://doi.org/10.55908/sdgs.v11i10.1804 (Access data: 03.11.2023).

8. М.К. Сулейменов, А.Е. Дуйсенова. Быть ли независимой медиации в Казахстане? / Юрист [Электронный ресурс] – Режим доступа: https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=31636918 (дата обращения: 11.08.2023).

9. Буралкиева, Б.Б. Некоторые вопросы регулирования медиации в уголовном процессе Республики Казахстан / Б.Б. Буралкиева, Д.У. Досумов // Құқық қорғау органдары академиясының Жаршысы. – 2020. – №1. – С. 52-59.