ЦИФРЛАНДЫРУ ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ ҚАРАП-ТЕКСЕРУ, ТІНТУ ЖӘНЕ АЛУ: ҚҰҚЫҚТЫҚ РЕТТЕУ ПРОБЛЕМАЛАРЫ МЕН ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ

Мақалада қылмыстық процесті цифрландыру жағдайындағы қарап-тексеруді, тінтуді және алуды жүргізудің ерекшеліктері қарастырылады. Дәстүрлі тергеу әрекеттерін реттейтін Қазақстан Республикасы Қылмыстық-процестік кодексінің ережелері талданып, олардың дәлелдеу объектісі ретіндегі цифрлық деректерге қолданылу мүмкіндігі бағаланады. Электрондық дәлелдемелердің өзгертілу немесе жойылу қаупіне байланысты ерекшеліктері, сондай-ақ цифрлық ақпарат жеткізгіштермен жұмыс істеу кезінде маманның қатысу қажеттілігі зерттеледі. Шетелдік тәжірибеге, атап айтқанда, Армения заңнамасындағы цифрлық тінту институтына ерекше назар аударылады. Зерттеу нәтижелері бойынша цифрлық дәлелдемелермен жұмыс істеу, олардың сақталуын қамтамасыз ету және қылмыстық құқық бұзушылықтарды тергеп-тексерудің тиімділігін арттыру саласындағы қылмыстықпроцестік заңнаманы жетілдіру жөнінде ұсыныстар тұжырымдалады. Дәстүрлі тергеу әрекеттерін цифрлық орта жағдайына бейімдеу қажеттілігі негізделеді

1. Абилезов, Е.Т. Криминология: оқулық / Е.Т. Абилезов, и др. – Алматы: ҚР ІІМ М. Есболатов атындағы Алматы академиясының ҒЗжРБЖҰБ, 2022. – 181 б.

2. Шарипова, А.Р. Новые источники уголовно-процессуальных и иных судебных доказательств в цифровой реальности / А.Р. Шарипова // Вестник Санкт-Петербургского университета. – 2023. – № 12 (14). – С. 73-89.

3. Petrosyan, L. Digital search as a new investigative action according to the new criminal procedure code of the Republic of Armenia / L. Petrosyan // State and Law. – 2022. – № 3 (94). – Pp. 158-169.

4. Бондарева, Г.В. Некоторые вопросы производства обыска и выемки электронных носителей информации / Г.В. Бондарева // Юристъ-Правоведъ. – 2021. – № 4 (99). – С. 185-188.

5. Angel, O.E.M. Digital Evidence as a Means of Proof in Criminal Proceedings / O.E.M. Angel, et al. // Revista de Gestao Social e Ambiental. – 2024. – № 18 (4). – e04585.

6. Slipeniuk, T. Problematic Issues of Using Electronic Evidence in Criminal Proceedings (SDG's) [Электронный ресурс]. / T. Slipeniuk, et al. // Journal of Lifestyle and SDGs Review. – 2024. – Vol. 4 No. 1. – Режим доступа: https://sdgsreview.org/LifestyleJournal/article/view/1867.

7. 이승주. 휴대전화 압수수색 시 비밀번호 잠금 강제 해제 문제 / 이승주 // 형사소송 이론과 실무. – 2025. – № 17 (4). – Pp. 37-86.