СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚҚА ҚАРСЫ ІС-ҚИМЫЛДЫҢ НЫСАНАЛЫ ФАКТОРЫ РЕТІНДЕ ДӘЛЕЛДЕМЕЛЕР ЖИНАУ ЖӘНЕ ЗАҢСЫЗ ШЫҒАРЫЛҒАН АКТИВТЕРДІ ҚАЙТАРУ ЖӨНІНДЕГІ ҚАЗАҚСТАННЫҢ ШЕТ ЕЛДЕРМЕН ЕКІЖАҚТЫ ЫНТЫМАҚТАСТЫҒЫ

Мақалада сыбайлас жемқорлық арқылы алынған, ұрланған активтерді қайтарудың қазіргі заманғы халықаралық тетіктері, сондай-ақ Қазақстанның осы процеске қатысуы қарастырылады. Қылмыстық істер бойынша өзара құқықтық көмек туралы екіжақты шарттар талданады, олар дәлелдемелер жинау, қылмыстық кірістерді анықтау, оларды қамауға алу және кейіннен тәркілеу сияқты шараларды қамтиды. Қазақстанның АҚШ, Ұлыбритания, Оңтүстік Корея және Үндістанмен жасалған шарттарына салыстырмалы талдау жүргізілді, құқықтық көмек көлемінде, тәркілеу тәртібінде және үшінші тұлғалардың құқықтарын қорғауда айырмашылықтар анықталды. Активтерді табысты қайтару тәжірибесі, оның ішінде халықаралық ұйымдармен ынтымақтастық және бейресми байланыс арналарын пайдалану арқылы қамтылған. Шетелдік құқық қорғау органдарымен бейресми арналар арқылы өзара іс-қимыл (CARIN, Egmont, ARIN-AP және т.б. сияқты) активтерді қайтару бойынша әрекет етудің жеделдігін арттырады деген қорытынды жасалады. Сыбайлас жемқорлық және қаржылық қылмыстарға қарсы іс-қимылдың тиімділігін арттыру үшін ұлттық заңнаманы және халықаралық өзара іс-қимылды жетілдірудің маңыздылығы атап өтілді.

1. Sergio, B.L. International Asset Recovery: Origins, Evolution and Current Challenges (February 6, 2014) / B.L. Sergio, N. Giulio. – Baffi Center Research Paper. – 44 p.

2. Возврат похищенных активов: учебное пособие; под общ. ред. У.С. Байжанова. – Косшы: Академия правоохранительных органов при Генеральной прокуратуре Республики Казахстан, 2023. – 86 с.

3. Омаров, Е.А. Вопросы совершенствования правовой базы оказания взаимной правовой помощи по уголовным делам / Е.А. Омаров, Б.О. Беремкулов // Вестник Института законодательства и правовой информации Республики Казахстан. – 2015. – № 4 (40). – С. 77-83.

4. Arifin, R. Collaborative efforts in ASEAN for global asset recovery frameworks to combat corruption in the digital era / R. Arifin, S. Riyanto, A. Putra, K. Legality // Jurnal Ilmiah Hukum. – 2023. – № 31 (2). – Pp. 329-343.

5. Токубаев, К.З. Анализ нормативной правовой базы по вопросам международного сотрудничества Республики Казахстан в борьбе с организованной преступностью / К.З. Токубаев // Вестник Института законодательства и правовой информации Республики Казахстан. – 2014. – № 4 (36). – С. 116-121.

6. Балашов, Р.С. Роль неофициальных сетей в работе по возврату похищенных активов из-за рубежа / Р.С. Балашов // Құқық қорғау органдары академиясының Жаршысы. – 2021. – № 3 (21). – С. 83-100.

7. Мынжанов, Е.К. К проблеме первоначального этапа расследования преступлений в сфере легализации преступных доходов / Е.К. Мынжанов // Құқық қорғау органдары академиясының Жаршысы. – 2023. – № 4 (30). – С. 1-8.

8. Sproat, P. Non-Conviction Based Asset Recovery in Nigeria: An Additional Tool for Law Enforcement Agencies? / P. Sproat, et al. // Financial Crime, Law and Governance. Ius Gentium: Comparative Perspectives on Law and Justice. – 2024. – Vol. 116. – Pp. 21-44.

9. Сагымбеков, Б.Ж. О некоторых вопросах правового регулирования возврата похищенных активов в Республике Казахстан / Б.Ж. Сагымбеков // Мир Закона. – 2023. – № 1-2 (249-250). – С. 88-94.

10. Pavlidis, G. Deploying artificial intelligence for anti-money laundering and asset recovery: the dawn of a new era / G. Pavlidis // Journal of Money Laundering Control. – 2023. – Vol. 26. № 7. – Pp. 155-166.

11. Huang, G. Study on Chinese Criminal Assets Sharing System / G. Huang, X. Cao // Chinese Studies. – 2022. – № 11. – Pp. 228-238.