ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТ ТЕХНОЛОГИЯЛАРЫН ДАМЫТУ ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ ҚЫЛМЫСТЫҚ ҚҰҚЫҚТЫҢ ӨЗЕКТІ МӘСЕЛЕЛЕРІ

Мақала адам өмірінің әртүрлі салаларына жасанды интеллекттің қарқынды дамуы мен интеграциясы тұрғысынан қылмыстық-құқықтық реттеудің өзекті мәселелерін қозғайды. Жасанды интеллект көмегімен жасалған іс-әрекеттер үшін қылмыстық жауаптылықты талдауға, мұндай қылмыстық әрекеттерді саралаудың қиындықтарына және қылмыстық істерді тергеу кезінде дәлелдемелерді жинау мен түсіндіруге қатысты мәселелерге назар аударылады. Авторлар жасанды интеллект көмегімен қылмыстық құқық бұзушылықтар жасалған жағдайларда қылмыстық жауаптылыққа дәстүрлі тәсілдердің тиімсіздігі туралы мәселе көтереді, өйткені жасанды интеллект сана немесе ерік-жігерге ие емес, бұл кінә мен субъективтілік принциптерінің қолданылуына күмән келтіреді. Сондай-ақ, мақалада жасанды интеллектті әскери мақсатта пайдалану, машиналық оқыту алгоритмдерін қолданатын кибершабуылдар, бетті тану және көңіл-күйді талдау алгоритмдері арқылы адамдарды қудалау және ақпараттық-коммуникациялық қамтамасыз ету желілерінің интеллектуалды жүйелерге тәуелділігіне байланысты стратегиялық маңызды объектілердің қауіпсіздігіне ықтимал қауіптер сипатталған. Қорытындылай келе, жасанды интеллект шешімдерін қоғамдық өмірге енгізуді жалғастыру жағдайында тиісті деңгейдегі қылмыстық-құқықтық реттеуді қамтамасыз ете алатын заңнаманы одан әрі дамыту үшін бағыттар ұсынылады.

1. Nurkeeva, D.R. The Usage of Artificial Intelligence to Ensure the Principle of Legality in Criminal Proceedings: Opportunities and Risks / D.R. Nurkeeva, M.B. Sadykov // Құқық қорғау органдары академиясының Жаршысы. – 2024. – № 3 (33). – С. 101-108.

2. Sukhodolov, A. Criminal Policy for Crimes Committed Using Artificial Intelligence Technologies: State, Problems, Prospects / A. Sukhodolov, A. Bychkov, A. Bychkova // Journal of Siberian Federal University. Humanities & Social Sciences. – 2020. – № 13. – Рр. 116-122.

3. Литвин, И.И. К вопросу о правосубъектности искусственного интеллекта в уголовном судопроизводстве [Электронный ресурс] / И.И. Литвин // Advances in Law Studies. – 2022. – № 2 (10). – Режим доступа: https://riorpub.com/ru/nauka/article/50828/view (дата обращения: 19.11.2024).

4. Nanos, A. Criminal Liability of Artificial Intelligence [Electronic resource] / A. Nanos. – Charles University in Prague, 2023. – 39 p. – Access mode: http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.4623126 (Access date: 12.02.2025).

5. Russell, S. Artificial Intelligence: A Modern Approach (4th ed.) [Electronic resource] / S. Russell, P. Norvig. – Pearson Education Limited, 2022. – 117 p. – Access mode: https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9781292401171_A41586057/preview-9781292401171_A41586057.pdf (Access date: 12.02.2025).

6. Рустемова, Г.Р. Искусственный интеллект в медицине и сфере здравоохранения и уголовное право / Г.Р. Рустемова // Ученые труды Алматинской академии МВД Республики Казахстан. – 2023. – № 1 (74). – С. 64-70.

7. K.J. Hayward, K.J. Artificial intelligence and crime: A primer for criminologists [Electronic resource] / Hayward, M.M. Maas // Crime, Media, Culture. – 2021. – № 17 (2). – Рр. 209-233. – Access mode: https://doi.org/10.1177/1741659020917434 (Access date: 12.02.2025).