МӘЖБҮРЛІ ТӨЛЕМНІҢ ҚЫЛМЫСТЫҚ-ҚҰҚЫҚТЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ

Мақалада мәжбүрлі төлемнің ерекшеліктері және олардың қылмыстық құқық тұрғысынан айыппұлдан аражігін ажырату мәселесі қарастырылады. Мәжбүрлі төлем түріндегі өзге де қылмыстыққұқықтық ықпал ету шарасының қазіргі уақыттағы құқықтық жағдайына талдау жасалып, тақырып аясында мәжбүрлі төлемнің өзге де қылмыстық-құқықтық ықпал ету шарасындағы міндеттерін анықтау мәселесіне қатысты қазақстандық және шетелдік ғалымдардың еңбектері зерделенді. Отандық және өзге елдердің заңнамаларын салыстыру арқылы осы шараның міндеттері мен мақсаттары, оның құқық бұзушыға әсер ету механизмдері тұрғысынан талданды. Қазіргі сот тәжірибесінде аталған шараны қолдану бөлігіне назар аударылды.

Зерттеу нәтижесімен Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне, «Жәбірленушілерге өтемақы қоры туралы» Заңына және Қазақстан Республикасының Бюджет кодексіне мәжбүрлі төлемді қылмыстық құқықтың мақсаттарына сәйкес қолдану бөлігінде өзгерістер мен толықтырулар енгізу ұсынылды.

1. Балтабаев, К.Ж. Сравнительный анализ понятия «иные меры уголовно-правового воздействия (характера)» по законодательству Республики Казахстан и Российской Федерации // Новеллы законодательства криминального цикла и их отражение в уголовно-правовых науках. Тюменский государственный университет (Тюмень): материалы междунар. науч.-практ. кругл. ст., 2023. – С. 17-23.

2. Биебаева, А.А. Жәбірленушілерге өтемақы жүйесіндегі мәжбүрлі өлем және оның құқықтық табиғаты хақында / А.А. Биебаева, А.М. Калгужинова // Кұқық және мемлекет. – 2021. – № 4 (93). – 100-112 б.

3. Филипец, О.Б. Принудительный платеж как инструмент защиты прав потерпевшего от уголовного правонарушения в Республике Казахстан / О.Б. Филипец // Құқық қорғау органдары академиясының Жаршысы. – 2023. – № 1 (27). – С. 1-7.

4. Н.И. Мамонтов. Отдельные нюансы формирования Фонда и выплаты из него потерпевшим компенсации (некоторые комментарии) [Электронный ресурс] – Режим доступа: https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=35356287 (дата обращения: 04.03.2025).

5. Плаксина, Т.А. Принудительный платеж как иная мера уголовно-правового воздействия по законодательству Республики Казахстан / Т.А. Плаксина // Актуальные проблемы борьбы с преступлениями и иными правонарушениями. – 2019. – № 19-2. – С. 25-26.