СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚ ҚЫЛМЫСТАР ТІЗБЕСІН ЖЕТІЛДІРУДІҢ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ БЕЛГІЛЕРІН ЗАҢНАМАЛЫҚ РЕТТЕУДІҢ КЕЙБІР АСПЕКТІЛЕРІ

Мақалада сыбайлас жемқорлық қылмыстарының белгілерін анықтаудың және оларды қылмыстық заңнама нормаларында заңнамалық тұрғыдан бекітудің кейбір аспектілеріне, сондай-ақ қарастырылып отырған санаттағы қылмыстар тізбесін реттеу мәселелері бойынша отандық қылмыстық заңнама нормаларының қазіргі жағдайына талдау жасалды.

Зерттеу барысында авторлар сыбайлас жемқорлық қылмыстарының белгілерін анықтау мәселелерін қарастырған ғалымдардың пікірлерін зерделеді, сыбайлас жемқорлық қылмыстың негізгі белгілерін анықтау және тұжырымдау мақсатында 2015 жылғы 18 қарашадағы «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы ісқимыл туралы» Қазақстан Республикасы Заңының нормаларында көзделген «сыбайлас жемқорлық» және «сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық» ұғымдарына талдау жүргізді. Бұдан басқа, зерттеу «Әскери қылмыстық құқық бұзушылықтар туралы істер бойынша сот практикасы туралы» Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2005 жылғы 28 қазандағы Нормативтік қаулысында көзделген сыбайлас жемқорлық қылмыстар тізбесі туралы нормалардың сыбайлас жемқорлық қылмыстар тізбесі бекітілген Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 3-бабы 29) тармақшасының ережелерімен сәйкессіздігінің болуын көрсетті.

Талдау қорытындылары бойынша сыбайлас жемқорлық қылмыстарының белгілерін құқықтық регламенттеу жөніндегі қылмыстық заңнама нормаларын және қаралатын санаттағы қылмыстар тізбесін жетілдіруге бағытталған қорытындылар мен ұсыныстар тұжырымдалған.

1. Сарпеков, Р.К. Необходимо повышать эффективность борьбы с коррупцией / Р.К. Сарпеков, С.М. Рахметов // Вестник Института законодательства и правовой информации Республики Казахстан. – 2024. – № 77 (2). – С.190-200.

2. Medani, P.B. The Corruption a Chronic Disease of Humanity: Causes, Effects and Consequences [Electronic resource] / P.B. Medani // Scientific Journal of Bielsko-Biala School of Finance and Law. – 2023. – № 1 (27). – Access mode: https://doi.org/10.19192/wsfip.sj1.2023.1 (Access date: 25.12.2024).

3. Peters, А. Human rights and corruption: Problems and potential of individualizing a systemic problem [Electronic resource] / А. Peters // International Journal of Constitutional Law. – 2024. – № 2 (22). – Pp. 538-561. – Access mode: https://doi.org/10.1093/icon/moae038 (Access date: 25.12.2024).

4. Aslonov, J.A. Korrupsiya fеnomеnini o‘rganishdagi ilmiy nazariy yondashuvlar va О‘zbеkiston Rеspublikasida korrupsiyaga qarshi kurashish siyosati [Electronic resource] / J.A. Aslonov, O.A. Yusufjanov // Orienss. – 2021. – № 6. – Access mode: https://cyberleninka.ru/article/n/korrupsiyafenomenini-o-rganishdagi-ilmiy-nazariy-yondashuvlar-va-o-zbekiston-respublikasida-korrupsiyagaqarshi-kurashish-siyosati (Access date: 15.02.2025).

5. Андреева, Л.А. К вопросу о перечне коррупционных преступлений [Электронный ресурс] / Л.А. Андреева // Вопросы современной юриспруденции. – 2013. – № 26. – Режим доступа: https://cyberleninka.ru/article/n/k-voprosu-o-perechne-korruptsionnyh-prestupleniy (дата обращения: 05.01.2025).

6. Букалерова, Л.А. К вопросу о понятии «коррупционные преступления» / Л.А. Букалерова, М.Н. Копылов // Общество и право. – 2012. – № 1 (38). – С. 102-108.

7. Лопатина, К.А. К вопросу об определении понятия коррупционных преступлений / К.А. Лопатина // Гуманитарный научный журнал. – 2023. – № 4-2. – С. 42-45.

8. Верченко, Н.И. К вопросу определения признаков коррупционного преступления / Н.И. Верченко // Вестник НГУЭУ. – 2014. – № 2. – С. 364-370.

9. Кузьмин, Н.А. К вопросу о необходимости закрепления в действующем законодательстве понятия «Коррупционное преступление» / Н.А. Кузьмин // Вестник Московского университета МВД России. – 2020. – № 2. – С. 196-198.

10. Киршина, Е.А. Проблемы определения преступлений коррупционной направленности в законодательных и нормативных правовых источниках / Е.А. Киршина // Вестник КРУ МВД России. – 2017. – № 4 (38). – С. 32-37.