КӘМЕЛЕТКЕ ТОЛМАҒАНДАРДЫҢ ЖЫНЫСТЫҚ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫНА ҚАРСЫ ҚЫЛМЫСТАР: ҚЫЛМЫСТЫҚ ДИНАМИКА (2020-2024 жж.) ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚЫЛМЫСТЫҚ ЗАҢНАМАНЫ ЖЕТІЛДІРУГЕ ЫҚПАЛЫ

Мақала Қазақстан Республикасындағы 2020-2024 жылдар аралығындағы кәмелетке толмағандарға қатысты жыныстық қол сұғылмаушылығына қарсы қылмыстардың динамикасына жан-жақты талдауға арналған. Ресми статистика, сот тәжірибесі және қылмыстық заңнамадағы өзгерістер негізінде мұндай қылмыстардың себептері, құрылымы және ерекшеліктері қарастырылады. Қылмыстылық деңгейіне заңнамалық реформалардың әсеріне, сондай-ақ профилактикалық және қылмыстық-құқықтық шаралардың тиімділігіне ерекше көңіл бөлінеді. Қылмыскерлердің криминологиялық сипаттамасы, жәбірленушілерді виктимологиялық талдау, сондай-ақ цифрлық орта мен интернеттегі құқыққа қарсы контенттің таралуына байланысты тәуекелдер мәселелері көтеріледі. Баланың құқықтарын қорғау саласындағы Қазақстанның халықаралық міндеттемелері мен олардың ұлттық деңгейде іске асырылуына баға беріледі. Қылмыстың алдын алу бойынша жүйелі тәсілді енгізу, жәбірленушілерді қорғау және оңалту бағдарламаларын тиімді ұйымдастыру, сондай-ақ қылмыстық жауапкершілікті күшейту қажеттігі негізделеді. Авторлар кәмелетке толмағандардың жыныстық қол сұғылмаушылығына қарсы қылмыстарды дербес тарауға бөліп, оны Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне енгізуді және қолданыстағы заңнаманы жетілдіру бойынша ұсыныстар беруді ұсынады.

1. Аубакиров, А.С. Уголовно-правовые и криминологические меры противодействия преступлениям против половой неприкосновенности несовершеннолетних / А.С. Аубакиров. – Алматы: Юридическая литература, 2021. – 58 с.

2. Жумабаева, А.Ж. Уголовно-правовые средства защиты половой свободы и неприкосновенности несовершеннолетних: монография / А.Ж. Жумабаев. – Алматы: КазГЮУ, 2020. – 148 с.

3. Омарова, И.Б. Проблемы цифровизации и сексуального насилия в отношении несовершеннолетних / И.Б. Омарова // Право и общество. – 2023. – № 4. – С. 56-60.

4. Kozlowski, J. Sexual Consent and Legal Age: Risk of Liberal Reforms / J. Kozlowski // European Law Journal. – 2021. – Vol. 27. – Pp. 118-134.

5. Hauser, K.M. Sexualität und Recht: Generationenkonflikt / K.M. Hauser. – Berlin: Springer, 2020. – 212 p.

6. Lieberman, M. Postmodern Criminal Law and Child Sexual Abuse: Norms Under Threat / M. Lieberman // American Criminal Law Review. – 2022. – Vol. 59. – Pp. 301-325.