ҚАШЫҚТЫҚТАН ЖАУАП АЛУ: ДАМУ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ

Ақпараттық технологиялар мен қоғамды цифрландырумен интеграцияланған бүгінгі күн отандық сот ісін жүргізуді нормативтік реттеуді аса қажет етеді. Технологияларды қолданумен байланысты қылмыстық процестің жаңа бағыттарының бірі қашықтан тергеу әрекеттері болып табылады. Қазақстандағы қылмыстық сот ісін жүргізудің бұл жаңалығы «қашықтықтан жауап алу» (бап) кезінде ғана қолданылады (213-бап Қылмыстық-процестік кодексі).

Мақалада авторлар тергеу әрекеттерін қашықтан жүргізудің теориялық аспектілерін де, олардың практикалық жүзеге асырудағы мәселелерін де, болашақ перспективаларын біріктіруге тырысты. Қылмыстық процесте бейнеконференцбайланыс жүйелерін қолданудың тиімділігі туралы процессолог ғалымдардың пікірлері берілген. Қылмыстық сот ісін жүргізудің біркелкілігі мақсатында мұндай тергеу әрекеттерінің нәтижелерінің форматын нормативтік бекіту қажеттігі ерекше атап өтілді. Қылмыстық-процестік кодексінің 7 және 213-бабының жаңа редакциясына өзгертулер енгізу ұсынылды.

Авторлар әртүрлі елдердегі сот ісін жүргізуде бейнеконференцбайланысты қолдану ережелерін талдады. Зерттеу негізінде іс жүргізу әрекеттерінде бейнеконференцбайланысты қолдану қылмыстық істер бойынша сотқа дейінгі тергеп-тексерудің тиімділігін арттыруға ғана ықпал етеді деген қорытынды жасалды. 

1. Теплякова, О.А. Актуальные проблемы проведения допроса и очной ставки путем использования систем видеоконференц-связи на досудебном производстве [Электронный ресурс] / О.А. Теплякова // Вестник Московского университета им. С.Ю. Витте. Серия 2: Юридические науки. – 2023. – № 1 (36). – С. 30-34. – Режим доступа: https://cyberleninka.ru/article/n/aktualnyeproblemy-provedeniya-doprosa-i-ochnoy-stavki-putem-ispolzovaniya-sistem-videokonferents-svyazina-dosudebnom-proizvodstve (дата обращения: 15.08.2024).

2. Архипова, Е.А. Применение видеоконференц-связи в уголовном судопроизводстве России и зарубежных стран (сравнительно-правовое исследование) [Электронный ресурс] / Е.А. Архипова // автореф. канд. юрид. наук. – М., 2013. – 198 с. – Режим доступа: https://www.dissercat.com/content/primenenie-videokonferentssvyazi-v-ugolovnom-sudoproizvodstve-rossii-izarubezhnykh-stran (дата обращения: 05.07.2024).

3. Орешко, В.Е. Возможности использования цифровых технологий при производстве следственных действий [Электронный ресурс] / В.Е. Орешко // Теория и практика общественного развития. – 2023. – № 4 (182). – С. 160-164. – Режим доступа: https://cyberleninka.ru/article/n/vozmozhnosti-ispolzovaniya-tsifrovyh-tehnologiy-pri-proizvodstve-sledstvennyh-deystviy (дата обращения: 15.08.2024).

4. Афанасьева, А.А. Дистанционный допрос: состояние и перспективы [Электронный ресурс] / А.А. Афанасьева // Вестник Казанского юридического института МВД России. – 2021. – № 3 (45). – С. 370-374. – Режим доступа: https://cyberleninka.ru/article/n/distantsionnyy-dopros-sostoyanie-iperspektivy (дата обращения: 18.07.2024).

5. Лесников, Г.Ю. К вопросу о необходимости внесения изменений в Уголовно-процессуальное законодательство Российской Федерации [Электронный ресурс] / Г.Ю. Лесников, А.А. Самойлова // Право и государство: теория и практика. – 2021. – № 9 (201). – С. 87-88. – Режим доступа: https://cyberleninka.ru/article/n/k-voprosu-o-neobhodimosti-vneseniya-izmeneniy-v-ugolovnoprotsessualnoe-zakonodatelstvo-rossiyskoy-federatsii (дата обращения: 15.08.2024).

6. Рамалданов, Х.Х. Цифровые доказательства, полученные путем использования систем видеоконференц-связи [Электронный ресурс] / Х.Х. Рамалданов // Актуальные проблемы российского права. – 2022. – № 11 (144). – С. 124-131. – Режим доступа: https://cyberleninka.ru/article/n/tsifrovye-dokazatelstva-poluchennye-putem-ispolzovaniya-sistem-video-konferents-svyazi (дата обращения: 15.08.2024).

7. Gabriella Di Paolo. Judicial investigations and gathering of evidence in a digital online context [Electronic resource] / Gabriella Di Paolo // Dans Revue internationale de droit penal. – 2009. – № 1-2 (80). – Pp. 201-246. – Access mode: https://www.cairn.info/revue-internationale-de-droit-penal2009-1-page-201.htm (Access data: 23.07.2024).

8. Гринь, Д.С. Теоретическое и нормативное определение видеоконференц-связи в уголовном судопроизводстве / Д.С. Гринь // Юридическая наука: науч.-практ. журн. – М., 2020. – № 3. – С. 82-85.

9. Волченко, А.В. Возможности использования видеоконференц-связи при производстве следственных действий / А.В. Волченко, Е.В. Лакеева // Вестник Восточно-Сибирского института МВД России. – 2022. – № 4 (103). – С. 123-133.

10. Нургазинов, Б. Некоторые вопросы совершенствования института дистанционного допроса в казахстанском уголовном процессе [Электронный ресурс] / Б. Нургазинов, К.Е. Исмагулов // Вестник Института законодательства и правовой информации Республики Казахстан. – 2018. – № 1 (50). – С. 82-90. – Режим доступа: https://cyberleninka.ru/article/n/nekotorye-voprosysovershenstvovaniya-instituta-distantsionnogo-doprosa-v-kazahstanskom-ugolovnom-protsesse (дата обращения: 29.07.2024).

11. Бидова, Б.Б. Проблемы проведения допроса путем использования систем видеоконференцсвязи [Электронный ресурс] / Б.Б. Бидова и др. // Право и государство: теория и практика. – 2023. – № 7 (223). – С. 341-343. – Режим доступа: https://cyberleninka.ru/article/n/problemy-provedeniyadoprosa-putem-ispolzovaniya-sistem-videokonferents-svyazi (дата обращения: 29.07.2024).