ҚАЗАҚСТАН ЗАҢНАМАСЫ КОНТЕКСТІНДЕ АЗАМАТТЫҚ ТӘРКІЛЕУ ИНСТИТУТЫН ДАМЫТУ

Мақалада Қазақстан Республикасында азаматтық тәркілеу ұғымының заңнамалық анықтамасының жоқтығы мәселесі қарастырылған, бұл құқықтық белгісіздікке, құқық қолдану мен заңдарды түсіндірудегі қиындықтарға әкеледі.

Автор отандық және шетелдік зерттеушілер анықтаған мүлікті азаматтық тәркілеудің негізгі белгілерін қарастырады.

Сондай-ақ ұлттық заңнамадағы азаматтық тәркілеу элементтерін көрсететін нормативтік құқықтық базаға талдау жүргізіледі, сондай-ақ азаматтық құқық тұрғысынан осы институттың ерекшеліктерін қалыптастыру жүргізіледі.

Меншік құқығын тоқтату, негізсіз баю, мәмілелерді жарамсыз деп тану және түсініксіз байлық туралы талап қою сияқты құқықтық институттарға ерекше назар аударылады. Автордың пікірінше, бұл институттар бірігіп ұлттық құқықтағы азаматтық тәркілеуді институционализациялаудың алғышарттарын құрайды.

Азаматтық тәркілеу қылмыстық айыптауды қажет етпей, заңсыз жолмен алынған активтерді тиімді қайтаруға мүмкіндік беретіні, бұл сыбайлас жемқорлыққа қарсы заманауи үрдістерге сәйкес келетіні және мемлекеттің қоғамдық мүдделерін қорғауды күшейтетіні атап өтілді.

1. Малышев, А.Н. Конфискация имущества в уголовном праве: дис. … канд. юрид. наук / А.Н. Малышев. – М., 2010. – 189 с.

2. Курлаева, О.В. Конфискация имущества как мера государственного принуждения: автореф. дис. … канд. юрид. наук / О.В. Курлаева. – Рязань, 2013. – 55 с.

3. Кубов, Р.Х. Виды конфискации имущества в российском законодательстве / Р.Х. Кубов // Российский следователь. – 2007. – № 23. – C. 12-18.

4. Civil Forfeiture of Criminal Property: Legal Measures for Targeting the Proceeds of Crime / S. N. M. Young (Ed.). – Cheltenham: Edward Elgar Publishing, 2009. – 392 p.

5. Smith, R. Money Laundering Law: Forfeiture, Confiscation, Civil Recovery / R. Smith, T. Owen, A. Bodnar. – Oxford: Portland, Oregon: Hart Publishing, 2007. – 616 p.

6. Boucht, J. Confiscation and Forfeiture of Property in Connection with Alleged Unlawful Conduct. In: K. Ambos, A. Mehra & D. van Zyl Smit (Eds.) / Core Concepts in Criminal Law and Criminal Justice / J. Boucht, B.A. Colgan. – Cambridge: Cambridge University Press, 2025. – Pp. 395-437.

7. Каюмова, А.Ф. Институт конфискации имущества в порядке in rem // Право в современном мире: состояние и вектор развития: мат-лы. VII международ. науч.-практ. конф. (г. Екатеринбург, Россия 7 дек. 2017 г.): Изд-во УИУ (ф) РАНХиГС, 2018. – С. 193-195.