ХАЛЫҚАРАЛЫҚ СТАНДАРТТАР ЖӘНЕ ҚҰҚЫҚ ҚОРҒАУ ОРГАНДАРЫНЫҢ ҚЫЗМЕТІН БАҒАЛАУ КРИТЕРИЙЛЕРІ МЕН ТЕТІКТЕРІН ӘЗІРЛЕУДІҢ ШЕТЕЛДІК ТӘЖІРИБЕСІ

Бұл басылым құқық қорғау органдары жұмысының сапасын бағалауға арналған, бұл қоғамдағы қауіпсіздік пен заңдылықты қамтамасыз етудің өзекті міндеті болып табылады. Мақалада олардың тиімділігін бағалаудың әртүрлі тәсілдері мен критерийлері, соның ішінде қылмыстық статистика, қоғамдық сенім деңгейі, сыбайлас жемқорлық және ресурстарды пайдалану тиімділігі қарастырылады.

Мемлекеттік саясат пен басқарудың ерекшеліктері, әлеуметтік-экономикалық жағдайлар және әртүрлі мемлекеттерде тиісті талаптардың дамуына әсер ететін басқа факторлар қарастырылады. Құқық қорғау органдарының қызметін бағалау критерийлері мен тетіктерін әзірлеу бойынша халықаралық стандарттарды іске асыру бойынша шет елдердің тәжірибесі зерделенді.

Жапония, Австралия, Ұлыбритания, АҚШ сияқты елдердегі құқық қорғау органдарын бағалаудың шетелдік тәжірибесі келтірілген, сонымен қатар әртүрлі елдердегі полиция саны мен олардың ерекшеліктері талданады.

Сандық және сапалық көрсеткіштерді, сондай-ақ азаматтар мен сарапшылардың пікірін ескеруді қамтитын кешенді бағалау жүйесін енгізу қажеттілігіне ерекше назар аударылады. Қорытындылай келе, құқық қорғау органдарының қызметін бағалау критерийлеріне мыналар жатады: азаматтардың сенім деңгейі, үнемділік, мемлекеттегі қылмыстың (қауіпсіздіктің) жалпы жағдайы, олардың маңыздылығы бірдей болуы керек.

1. П.А. Раевский, С.А. Пархоменко. Организация правоохранительной системы в некоторых федеративных странах мира: Информационно-справочные материалы / Комитета гражданских инициатив и Фонда ИНДЕМ. – 36 с. [Электронный ресурс] – Режим доступа: https://indem.ru/proj/rpf/orpraohrsifederstra.pdf (дата обращения: 30.07.2024).

2. Harrendorf, S. International Statistics on Crime and Justice [Electronic resource] / S. Harrendorf, M. Heiskanen, S. Malby (Eds.). – Helsinki, 2010. – 176 p. – Access mode: https://digitallibrary.un.org/record/801535?ln=ru&v=pdf (Access data: 02.08.2024).

3. Быковская, Ю.В. Критерии оценки эффективности деятельности полиции зарубежных стран [Электронный ресурс] / Ю.В. Быковская // Национальные интересы: приоритеты и безопасность. – 2014. – № 11 (248). – С. 51-63. – Режим доступа: https://cyberleninka.ru/article/n/kriterii-otsenki-effektivnosti-deyatelnosti-politsii-zarubezhnyh-stran (дата обращения: 25.11.2024).

4. Н. Тебин. Страна восходящего правопорядка. Как японская полиция победила американский кольт / Независимая газета [Электронный ресурс] – Режим доступа: https://www.ng.ru/ideas/2018-01-23/5_7156_japan.html (дата обращения: 05.08.2024).

5. Laurence, R.M. The Police and the public / R.M. Laurence // Australian Police Journal. – 1969. – № 2 (23). – Рр. 146-151.

6. Leigh, M.D. The Measurement of Police Force Efficiency: An Assessment Of U.K. Home Office Policy / M.D. Leigh, R. Simper // Contemporary Economic Policy, Western Economic Association International. – 2005. – № 23 (4). – Рр. 465-482.

7. Barros, C.P. The city and the police force: analyzing relative efficiency in city police precincts with data envelopment analysis / C.P. Barros // International Journal of Police & Management. – 2007. – № 2 (9). – Рр. 164-182.

8. Калмуханбетова, Б.А. Критерии оценки деятельности правоохранительных органов (на примере органов внутренних дел) / Б.А. Калмуханбетова // Құқық қорғау органдары академиясының Жаршысы. – 2020. – № 3 (17). – С. 75-81.