Бас бостандығынан айыруға сотталғандардың әлеуметтік пайдалы байланыстарын сақтау және қолдау жүйесін оңтайландыру жолдары (пенитенциарлық мекемелерде әлеуметтік жұмыс проблемасын қою)

Қазақстан Республикасының пенитенциарлық жүйесінде бас бостандығынан айыруға сотталған адамдардың қоғамнан оқшауланған кезеңінде олардың сыртқы әлеммен байланысын реттеу, қолдау және сақтау ерекше маңызға ие болады. Психологиялық шиеленісті бейтараптандыруға және әлеуметтік бейімделуге ықпал ететін маңызды факторлардың бірі – сотталғандардың сотталғанға дейін немесе жазасын өтеу кезеңінде қалыптасқан оң әлеуметтік байланыстарды сақтау және қолдау мүмкіндігі болып табылады. Өз болашағының оң проекциясы үшін қажетті әлеуметтік өзара әрекеттесуді жоғалтқан адамдарға қауіпсіз әлеуметтену мүмкін емес немесе өте қиын. Тұрақты әлеуметтік байланыстар ұзақ өмір сүру мен өзара әрекеттесудің өнімі екенін ескеру қажет. Тиісінше, олардың жоғалу немесе айтарлықтай әлсіреу қаупі бас бостандығынан айыру түріндегі жазаны өтеудің ең маңызды «жанама өнімдерінің» бірі ретінде бағалануы керек. Бұл жазаны өтеу процесін (атап айтқанда, пенитенциарлық пробацияны) сотталушының әлеуметтік жалғыздыққа ұшырамауы үшін барлық мүмкіндіктерді пайдаланатындай етіп ұйымдастыру туралы мәселе туғызады.

1. Stigma, G.E. Notes on the Management of the Spoiled Identify / G.E. Stigma. – N.J., Englewood Cliffs: Prentice Hall, 1963. – 147 p.

2. Lemert, E.M. Social pathology: a systematic approach to the theory or sociopathic behavior / E.M. Lemert. – New York: McGraw-Hill book Company, Inc., 1951. – 459 p.

3. Осипов, П.П. Теоретические основы построения и применения уголовно-правовых санкций / П.П. Осипов. – Ленинград: Изд-во ЛГУ, 1976. – 135 с.

4. Murray, J. The Cycle of Punishment: Social Exclusion of Prisoners and Their Children / J. Murray // Criminology & Criminal Justice. – 2007. – №7(1). – pp. 55-81.

5. Mills, A. «Prisoners» families and Offender Management: Mobilizing social capital / A. Mills, H. Codd // Probation journal. – 2008. – №1(55). – pp. 9-10.

6. Степанюк, А.Ф. Исполнение наказания в виде лишения свободы и особенности постпенитенциарной адаптации освобожденных / А.Ф. Степанюк, В.М. Трубников. – Киев: Изд-во УМК ВО, 1992. – 95 c.

7. Тулкинбаев, А.Н. К вопросу социальной адаптации лиц в уголовно-исполнительной системе / А.Н. Тулкинбаев // Вестник Академии правоохранительных органов. – 2017. – №2(4). – С. 102-107.

8. Уголовное право России: учебник для вузов. – Т. 1. Общая часть; под ред. А.Н. Игнатова, Ю.А. Красикова. – М.: Издательство НОРМА, 2000. – 639 с.

9. Pinto, R.M. Using social network interventions to improve mentally ill clients’ well-being / R.M. Pinto // Clin Soc Work J. – 2006. – №34(1). – pp. 2-10.