ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ АЗАМАТТАРЫНЫҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ МӘДЕНИЕТІ: ДАМУ МӘСЕЛЕЛЕРІ МЕН ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ

Мақалада Қазақстан Республикасы азаматтарының құқықтық мәдениетін қалыптастырудың теориялық негіздері мен қазіргі заманғы мәселелері талданады. Авторлар құқықтық мәдениет ұғымын құқықтық сана деңгейін, заңға бағынатын мінез-құлықты және қоғамдағы жеке адамның құқықтары мен бостандықтарын жүзеге асыру дәрежесін анықтайтын құқықтық жүйенің маңызды құрамдас бөлігі ретінде ашады. Құқықтық мәдениетті анықтаудың әртүрлі ғылыми тәсілдері, оның құрылымы, қызметі және құқықтық санамен байланысы қарастырылады. Құқықтық мәдениет деңгейінің құқық қолдану практикасының тиімділігіне және заңнаманың сапасына әсеріне ерекше назар аударылады. Қазақстанда құқықтық мәдениеттің дамуына кедергі келтіретін негізгі проблемалар анықталды, оның ішінде құқықтық білімнің жеткіліксіздігі, «құқықтық мәдениет» ұғымы туралы бірыңғай түсініктің болмауы және жастардың құқықтық иммунитетін қалыптастыру жөніндегі жұмыстың жеткіліксіздігі. Мақалада құқықтық тәрбие жүйесін жетілдіру, халықтың құқықтық сауаттылығын арттыру, сондай-ақ құқықтық мәдениеттің мазмұнын заңнамалық бекіту бағыттары ұсынылған. Ұлттық құқықтық жүйені табысты жаңғырту және құқықтық мемлекетті нығайту шарты ретінде құқықтық мәдениетті дамытуға кешенді көзқарастың қажеттілігі туралы қорытынды жасалды.

1. Семитко, А.П. Развитие правовой культуры как правовой прогресс (проблемы теории): автореф. дис. … д-ра. юрид. наук / А.П. Семитко. – Екатеринбург, 1996. – 288 c.

2. Турлаев, В.А. Правовая культура как фактор правовой реальности (социально-философский анализ) / В.А. Турлаев, Б.И. Карипбаев // Вестник Карагандинского университета (Серия История. Философия.) – 2022. – № 1. – С. 19-25.

3. Карташов, В.Н. Правовая культура: понятие, структуры, функции: монография / В.Н. Карташов, М.Г. Баумова. – Ярославль: ЯрГУ, 2008. – 200 с.

4. Сангинов, К.Х. Формирование правовой культуры молодежи: сущность и проблемы / К.Х. Сангинов // Ученые записки Худжандского государственного университета им. академика Б. Гафурова. Гуманитарные науки. – 2013. – № 3 (36). – С. 38-45.

5. Петручак, Л.А. Правовая культура современной России: теоретико-правовое исследование: автореф. дис. ... д-ра юрид. наук / Л.А. Петручак. – М., 2012. – 23 с.

6. Nelken, D. Disclosing Invoking Legal Culture: An Introduction / D. Nelken // Social and Legal Studies. – 1995. – Vol. 4. № 4. – Pp. 11-12.

7. Law - not so different? / J. Bell // Current Legal Problems. – 1996. – Vol. 48. – Pp. 24-25.

8. Van Hoecke, M. Legal Cultures, Legal Paradigms and Legal Doctrine: Towards a New Model for Comparative Law / M. Van Hoecke, M. Warrington // International and Comparative Law quarterly. – 1998. – Vol. 47. – Pp. 503-504.

9. Chesterman, M. Contempt: in the Common Law, but not the Civil Law / M. Chesterman // International and Comparative Law Quarterly. – 1997. – № 3. – Pp. 521-560.

10. Himma, K.E. Final authority to bind with moral mistakes: On the explanatory potential of inclusive legal positivism / K.E. Himma // Law and Philosophy. – 2005. – Vol. 24. Iss.1. – Pp. 44-45.

11. Кожевников, С.Н. Социально-правовая активность личности и условия ее действенности: дис. … д-ра юрид. наук / С.Н. Кожевников. – М., 1991. – 125 с.

12. Кудрявцев, В.Н. Правомерное поведение: норма и патология / В.Н. Кудрявцев. – М.: Наука, 1982. – 112 с.